Jaren geleden zat Anja Meulenbelt eens bij ons op de bank en pas achteraf hadden we in de gaten dat er een beroemdheid op bezoek was geweest. Ik nam me voor om eens een boek van haar te lezen en nu is dat er eindelijk van gekomen. Inmiddels is ze tachtig jaar en in Niet van gisteren kijkt ze terug op meer dan vijftig jaar activisme op allerlei vlakken. Ze mengt doorleefde inzichten met persoonlijke herinneringen. Het is geen chronologische autobiografie, maar de hoofdstukken behandelen diverse thema’s die meestal logisch in elkaar overlopen. Hier en daar zit er wat herhaling in, maar dat hindert niet. Het zorgt ervoor dat je eventueel ook alleen een paar hoofdstukken zou kunnen (her)lezen over een onderwerp dat je in het bijzonder interesseert.
Verder lezenoorlog
Narcis – Judith Fanto
In 1948 krijgt restaurator Hermann Loch een brief, die hem doet terugdenken aan vroeger. Narcis omvat zijn hele levensverhaal tot dan toe, met grote gebeurtenissen zoals de Tweede Wereldoorlog, de dood van zijn beide ouders en belangrijke vrienschappen die zich in de loop van de jaren ontwikkelden. Hermann wordt in 1906 geboren in Haarlem, waar zijn moeder zwanger is geraakt van een Oostenrijkse militair. Ze trouwen, maar de kleine Manno ziet zijn vader zelden. Hij woont met zijn moeder bij zijn opa en oma. Het noodlot wilde echter dat zijn oma en zijn moeder na elkaar komen te overlijden, waarop de tienjarige Manno door zijn Oostenrijkse tante naar Wenen wordt gehaald.
Verder lezenVrijuit – Iris de Graaf
Iris de Graaf wist haar droombaan te bemachtigen: correspondent in Rusland voor de NOS. In Vrijuit vertelt ze hoe het zover kwam, hoe de oorlog met Oekraïne het werk steeds moeilijker maakte en hoe ze twee keer vluchtte omdat het te gevaarlijk werd. Inmiddels werkt ze als nieuwslezer bij het NOS-journaal.
In het begin wisselt Iris haar eigen verhaal af met dat van haar oma Katja, die uit Rusland kwam. Als jonge vrouw ging ze werken in Duitsland. Daar ontmoette ze de Nederlandse Geert. Toen ze in verwachting raakte, trouwden ze met elkaar. Katja ging met Geert mee naar Nederland, waar ze acht kinderen kreeg. Maar ze voelde zich nooit helemaal thuis. Toen het weer kon, ging ze regelmatig terug naar Rusland, waar ze echter ook niet meer goed paste.
Verder lezenGeef me de ruimte – Thea Beckman
Geef me de ruimte! is het eerste deel van een trilogie over de honderdjarige oorlog. Die woedde in de veertiende en vijftiende eeuw in Frankrijk. Maar het verhaal begint in Brugge, bij de vijftienjarige Marije. Ze is de dochter van een rijke koopman, die haar wil uithuwelijken aan een goede partij. De jongen die hij op het oog heeft, is echter een vervelende pestkop. Marije ziet het totaal niet zitten en besluit om weg te lopen. Ze trekt oude kleren van een knecht aan, knipt haar vlecht af en neemt het beste paard mee om midden in de nacht de stad uit te rijden.
Ik vind het zo spannend om te lezen! Marije is afhankelijk van wat ze onderweg tegenkomt en ze heeft werkelijk geen idee, alleen een droom… ze wil naar Frankrijk, waar het verhaal van Tristan en Isolde zich heeft afgespeeld. Ze weet niet dat daar oorlog woedt, totdat ze in een bos allemaal dode soldaten treft. Eentje leeft nog, die heeft zichzelf naar een hutje gesleept. Marije verzorgt hem daar. Deze Berton is een jongleur. De woordenlijst achterin het boek legt uit dat dit destijds een soort cabaretier was, die liedjes schrijft en de mensen vermaakt. Later ontmoeten ze een trouvère, een man van adel die ook liedjes zingen als beroep heeft. Samen met deze Jean trekken ze rond om op te treden op feestjes van hoge edelen.
Verder lezenEen vrouw in Berlijn: dagboekaantekeningen van april tot juni 1945
Als je een boek leest over de Tweede Wereldoorlog, is dat vaak vanuit het oogpunt van iemand in Nederland of België of Engeland. Maar hoe was het voor gewone Duitsers? Een jonge vrouw in Berlijn hield een dagboek bij in de onzekere maanden rond het einde van de oorlog. In 1954 werd dit voor het eerst gepubliceerd, anoniem, want de schrijfster was bang dat ze erop aangekeken zou worden. Ik heb de Nederlandse vertaling door Froukje Slofstra gelezen, die in 2004 uitkwam.
In april 1945 lopen er in Berlijn veel Russische militairen rond, die de stad hebben overgenomen van de nazi’s. Veel inwoners zijn gevlucht, maar er zijn ook een heleboel Duitsers gebleven. Zij zitten zonder stroom. Water moeten ze halen bij een waterpomp in de buurt. De Russen delen eten uit op het vertoon van bonnen, maar dat wisselt sterk in kwaliteit en hoeveelheid. Er vallen bommen die veel huizen beschadigen. Buren brengen veel tijd met elkaar door in schuilkelders. Niemand gaat uit werken. Er is geen goede nieuwsvoorziening en men moet het doen met geruchten. Zo is lange tijd niet duidelijk of Adolf Hitler nog in leven is en waar hij zich dan bevindt. Ook over familie en vrienden in andere delen van de stad is grote onzekerheid.
Verder lezenDe bewaring – Yael van der Wouden
Binnen een paar bladzijden weet ik dat ik een goed geschreven en fascinerend verhaal aan het lezen ben. Isabel gaat met haar twee broers uit eten. Maar Louis heeft weer eens een nieuwe vriendin die hij aan ze wil voorstellen. In het restaurant wordt er een stoel bijgeschoven. Isabel baalt ervan dat ze niet met z’n drieën zijn en laat dat goed merken. Toch zegt Eva aan het eind van de avond dat ze het geweldig vond.
Mijn nieuwsgierigheid is meteen gewekt: wat is dit voor gezin? Louis, Isabel en Hendrik zijn eind twintig en hun ouders zijn overleden. Het is 1961 en ze hebben de Tweede Wereldoorlog dus bewust meegemaakt. In 1944 verhuisden ze van Amsterdam naar een mooi huis in Salland, waar Isabel nog steeds woont.
Isabel heeft geen baan en wel een hulp in de huishouding. Ze ontvangt een toelage, maar van wie? Waarom gaat ze niet werken? Het huis is gekocht door oom Karel en zal na zijn dood naar Louis gaan, de oudste broer, maar Isabel woont er. Waarom laat oom Karel het dan na aan Louis? Deze vragen worden niet beantwoord.
Verder lezenHet geloof van mijn vader – Corien van Zweden
Wat erf je van je ouders en van hun ouders? Bepaalde eigenschappen, denkbeelden die ze je hebben meegegeven, en voorwerpen na hun overlijden. Corien van Zweden erfde de dagboeken van haar vader. Hij drukte haar op het hart dat ze ermee mocht doen wat ze wilde, wetend dat zijn dochter net als hij journalist was geworden. Tien jaar na zijn overlijden begint ze erin te lezen. En dan duurt het nog een paar jaar, maar nu ligt dit boek er. In Het geloof van mijn vader beschouwt Corien de levens van haar vader en haar opa, en welke invloed zij hebben gehad op haar eigen levenspad.
Kees van Zweden, de vader van Corien, was tien jaar toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak. Hij maakte mee dat zijn woonplaats Den Helder werd gebombardeerd. In 1943 werd zijn vader Jaap gearresteerd, nadat hij was betrapt op het luisteren naar de Engelse radio. Het gezin Van Zweden zat met vijf kinderen aan tafel toen er werd aangebeld. Kees liep naar de deur en twee politie-agenten kwamen binnen. Ze kenden hen wel van gezicht en naam. De agenten kwamen Jaap arresteren, waarop hij ze verzocht om even te wachten, zodat hij de maaltijd met zijn gezin kon afronden. Niemand kon meer een hap door de keel krijgen, behalve Jaap, die rustig zijn bord leegat. Vervolgens pakte hij de bijbel, las een psalm en sprak een gebed uit waarin elk van de gezinsleden werd genoemd. Toen was hij klaar om te gaan.
Verder lezenVrij – Lea Ypi
Lea Ypi groeide op in Albanië en maakte in 1990 het einde van het communistische regime mee. Ze was toen elf jaar. In de eerste helft van Vrij beschrijft ze haar kindertijd. Op de voorkant van het boek staat een colablikje, wat op een gegeven moment bij sommige families op de televisie staat als een soort trofee. Zulke blikjes uit het buitenland zijn zeldzaam. Af en toe is er een toerist die er eentje meeneemt. Zelf naar het buitenland gaan is geen optie. Het land zit potdicht. Kinderen krijgen te horen dat ze niet met toeristen mogen praten. Als ze dat toch proberen, lukte het niet vanwege de taal.
Waar gezongen wordt – Shula Tas
Het debuut van Shula Tas is een mooi, klein, autobiografisch verhaal. Ze is gaan samenwonen met haar vriend en daarom is het tijd om ruimte te maken op zolder. Die staat vol met dozen met allerlei spullen van haar ouders en grootouders.
Shula studeerde zang aan het conservatorium. In die tijd moest ze ook voor haar zieke ouders zorgen, die al op leeftijd waren. Na het overlijden van eerst haar vader en toen haar moeder heeft ze niet meer gezongen. Daarin blijkt ze op haar oma te lijken. Die was ook erg muzikaal. Ze zong zelfs in het concentratiekamp. Maar daarna was ze stil.
Grijze bijen – Andrej Koerkov
Sergej Sergejitsj woont in een dorp in de grijze zone in de Donbas, aan de rand van Oekraïne. Aan de ene kant vechten de separatisten, aan de andere kant soldaten van het Oekraïense leger. De meeste dorpelingen zijn in 2014 al gevlucht. Er is geen winkel, geen postkantoor en geen stroom meer. Drie jaar later wonen er nog twee mannen: Sergejitsj en Pasjka. Ooit waren ze de enige twee jongens in hun klas. Vrienden waren ze niet. Nu ze als enigen overgebleven zijn, zoeken ze elkaar af en toe toch op.
Vroeger was Sergejitsj opzichter in de mijnen. Vanwege stoflongen mocht hij als veertiger al met vervroegd pensioen. Nu leeft hij voor zijn bijen, die in zes kasten leven. Hij denkt nog weleens terug aan die keer dat de gouverneur langskwam om een dutje te doen op die bijenkasten. Het gezoem zou goed zijn tegen allerlei kwalen.
Verder lezen
Lalagè leest 