Het einde van de rode mens – Svetlana Aleksijevitsj

Hier in Nederland zijn we gewend aan het kapitalisme. We zijn ermee opgegroeid. Dat is anders in Rusland en andere landen die vroeger bij de Sovjet-Unie hoorden, zoals Wit-Rusland en Azerbeidzjan. Svetlana Aleksijevitsj interviewde talloze mensen uit verschillende staten over hun ervaringen voor en vlak na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991. Ze halen herinneringen op aan hun leven onder het communisme en vragen zich af wat er terecht is gekomen van de beloftes van Gorbatsjov met zijn glasnost en perestrojka.

Verder lezen

Wilde rozen en andere verhalen – Konstantin Paustovski

Konstantin Paustovski schreef de allermooiste zinnen die ik ooit gelezen heb, in zijn autobiografische boeken. Voor Wilde rozen en andere verhalen heeft vertaler Wim Hartog vijf fictieve verhalen uitgekozen. Het is goed te merken dat Paustovski voor zijn fantasieën ook uit zijn eigen ervaring put. Er wordt veel gereisd en ik herken steden waar Paustovski zelf ook is geweest.

Het eerste hoofdstuk is een verhaal in een verhaal, waar ik even voor moet opletten. De hoofdpersoon ontmoet een joodse ontwerper van etiketten voor onder andere koffie en wijn. Die vertelt hoe hij in zijn leven in diverse steden heeft gewoond. Daarop besluit het ik-personage om ook op reis te gaan, per schip. Paustovski vertelt alles zeer beeldend en letterlijk in geuren en kleuren. Het is prachtig om te lezen over het weer en de mensen.

Verder lezen

Van Moskou naar de Zwarte Zee in 1919

Op mijn zoektocht naar vrouwelijke schrijvers uit de twintigste eeuw kom ik Teffi (1872-1952) tegen, een Russische schrijver die af en toe wordt herontdekt en heruitgegeven. Een aantal van haar korte verhalen werden bijvoorbeeld in de jaren tachtig in het Nederlands, Engels en Duits vertaald. De bibliotheek heeft ze niet te leen, maar ik vind wel een heel ander boek: Herinneringen waarin ze haar vlucht uit Moskou beschrijft. Ik verwacht een vrouwelijke versie van de indrukwekkende verhalen van Paustovski, die inmiddels wél bekend is geworden in onze contreien met zijn autobiografie die zich ook aan het begin van de vorige eeuw afspeelt.

Vanwege de Russische revolutie is in 1919 iedereen die maar kan op de vlucht voor de bolsjewieken. Mensensmokkelaars vieren hoogtij. Teffi is dan al een gevierd schrijver en dat helpt haar om dingen voor elkaar te krijgen. Verder lezen

Anna Karenina – deel 7 & 8

Het dikke boek is uit! Met veel plezier kijk ik terug op het lezen van Anna Karenina in de afgelopen twee maanden, tegelijkertijd met een paar andere boekenwurmen. Sommigen kwamen er niet doorheen. Ik was me bewust van het risico dat ik ook tot de afhakers zou behoren, want eigenlijk wist ik niet wat ik kon verwachten van dit boek. Maar ik hoopte op een bijzondere leeservaring en dat is het zeker geweest. Ook vond ik het erg tof om het op deze manier samen te lezen en uit te wisselen wat ons opviel.

Verder lezen

Anna Karenina – deel 6

Eerder heb ik al geschreven over de sprankelende vertaling van Anna Karenina door Hans Boland. Hij gebruikt veel moderne uitdrukkingen, waardoor ik soms even vergeet dat het verhaal zich anderhalve eeuw geleden afspeelt. Tegelijkertijd schuwt hij het gebruik van zeldzame en ouderwetse woorden niet, bijvoorbeeld als het om kledingstukken gaat, maar ook een woord als ‘talmen’.  Daardoor krijgt het toch een bepaalde passende sfeer, al vind ik het soms wel vervelend als ik dingen moet opzoeken. Gelukkig maakt de vertaler rijkelijk gebruik van voetnoten voor uitleg van specifieke termen en vertalingen van Franse zinnetjes. In de hogere klasse sprak men toen immers Frans en die taal werd ook onderling in de gezinnen gebruikt.

Toch is de vertaling niet perfect. Taalfouten kom ik niet tegen, maar Boland is niet altijd consequent. Verder lezen

Anna Karenina – deel 4

Het vierde deel van Anna Karenina beslaat amper honderd bladzijden, waar ik doorheen vlieg. Geen saaie verhalen over landbouw meer, maar liefdesgedoe. Eerder noemde ik het al ‘net een soap’, maar daarmee doe ik Lev Tolstoi tekort. Zijn personages zijn zo veelzijdig als echte mensen, inclusief veel gepieker en wispelturigheid. Verder wordt er weer gediscussieerd over maatschappelijke thema’s, maar nu gaat het over vrouwenrechten, heel boeiend om te lezen.

Verder lezen

Anna Karenina – deel 3

Vorige week droeg ik mijn steentje bij aan de voorleesmarathon van Anna Karenina op Utrecht centraal, georganiseerd door het Internationaal LiteratuurFestival Utrecht. De marathon is al voorbij, maar je kunt nog wel de tentoonstelling over Lev Tolstoi bezoeken in de bibliotheek van Utrecht. De bladzijde die ik voorlas kwam uit een vrolijk gedeelte van het derde deel van het boek, waarin Ljovin op bezoek gaat bij Dolly en haar kinderen in hun datsja (zomerverblijf).

Tijdens het bezoek vertelt Ljovin aan Dolly wat er eerder is gebeurd tussen hem en Kitty. Verder lezen

Anna Karenina – deel 2

Anna Karenina speelt zich af in de hogere kringen van Petersburg en Moskou, waarbij de hoofdpersonen uit een paar families komen die elkaar regelmatig treffen. Ze zijn aan elkaar verbonden door diverse huwelijken en het ligt dus voor de hand dat Kitty ook binnen die klasse trouwt. Maar in deel 1 hebben we gelezen dat dat niet voorspoedig verloopt. Kitty vertrekt met haar ouders naar het buitenland om te kuren, want ze is ziek van liefdesverdriet. Later gaat haar vader alleen naar Karlsbad. Toevallig zijn wij pas geleden in Karlovy Vary geweest, het hoort nu bij Tsjechië, en ik zag daar veel Russische letters en zelfs een Russisch-orthodoxe kerk (hieronder op de foto). De mooie, chique huizen vormen in mijn hoofd het decor van de verhalen over Kitty in een ander Duits kuuroord.

Karenin heeft in de gaten, net als iedereen, dat zijn vrouw een ander heeft. Dat kan hij met moeite accepteren, maar hij smeekt haar om zich wel aan de etiquette te houden. Oftewel: houd je minnaar geheim en houd de schone schijn op voor de buitenwereld. Verder lezen

Anna Karenina – deel 1

Eindelijk is het zo ver. Dit najaar lezen we met ongeveer vijftien mensen tegelijk de Russische klassieker Anna Karenina, na mijn oproep van vorige maand. Net terug van vakantie begin ik in het dikke boek dat thuis op me heeft gewacht. Op de eerste bladzijden merk ik al dat het veel mooier is dan ik had gehoopt. Ik begrijp volkomen waarom dit boek zo populair is geworden en nog steeds zoveel gelezen wordt, ook al is het al bijna anderhalve eeuw geleden dat het voor het eerst werd uitgegeven.

Het boek begint met een huwelijkscrisis tussen Stipa Oblonski en zijn vrouw Dolly. Hij is vreemdgegaan en zij heeft dat ontdekt. Later komt Anna, de zus van Stipa, op bezoek. Zij praat met Dolly en weet haar zo gerust te stellen. De crisis is bezworen en iedereen haalt opgelucht adem.

Verder lezen