Het einde van de rode mens – Svetlana Aleksijevitsj

Hier in Nederland zijn we gewend aan het kapitalisme. We zijn ermee opgegroeid. Dat is anders in Rusland en andere landen die vroeger bij de Sovjet-Unie hoorden, zoals Wit-Rusland en Azerbeidzjan. Svetlana Aleksijevitsj interviewde talloze mensen uit verschillende staten over hun ervaringen voor en vlak na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991. Ze halen herinneringen op aan hun leven onder het communisme en vragen zich af wat er terecht is gekomen van de beloftes van Gorbatsjov met zijn glasnost en perestrojka.

Verder lezen

Kindertijd – Tove Ditlevsen

Das Mag heeft dit jaar het driedelige autobiografische werk van de Deense Tove Ditlevsen uitgegeven in het Nederlands. Toen ze in 1976 overleed, was ze een bekend schrijver in Denemarken. In Kindertijd kijkt ze terug op de tijd dat ze haar eerste gedichten schreef in een poesie-album, dat ze altijd bij zich had en zorgvuldig verstopte nadat haar broer haar een keer had uitgelachen om wat ze schreef.

Tove groeide op in een arbeiderswijk in Kopenhagen, in een appartementengebouw met een binnenplaats. Ik zie meteen het huisje voor me waar wij op vakantie in Kopenhagen logeerden. Net als in dit boek had het één slaapkamer en keek het uit op de gezamenlijke binnenplaats, waar kinderwagens onder een afdakje stonden. De gezinsleden zitten dus behoorlijk op elkaars lip en toch weten ze amper wat er in de ander omgaat. De kinderen worden vaak naar buiten gestuurd, ook al vriest het flink. Op de binnenplaats komt Tove andere kinderen tegen. De ondeugende Ruth kiest haar uit als vriendin, maar laat haar later weer keihard vallen. Verder is Tove heel erg op zichzelf en op school maakt ze met niemand contact.

Verder lezen

Tien liefdes – Zhang Yueran

Zhang Yueran is een Chinese schrijver van mijn leeftijd. Maar het eerste verhaal in dit boek gaat over een Nederlander, namelijk Vincent van Gogh. De hoofdpersoon is een zonnebloem die door hem geschilderd wordt. Ze wordt verliefd op de man en wil mens worden, net als de kleine zeemeermin uit het bekende sprookje. Ik vind het een prachtig begin.

Het verhaal van de zonnebloem is door vertaler Annelous Stiggelbout toegevoegd aan de oorspronkelijke bundel Tien liefdes en het past er perfect bij. Terugkomend thema is een jonge vrouw die in contact komt met een oudere man, en dat steeds in een min of meer surrealistische sfeer. Soms is het echt luguber en soms is het meer sprookjesachtig, zoals bij het verhaal over Pinokkio die als volwassene zijn huis niet meer uit kan door zijn extreem lange neus.

Verder lezen

Leesreis om de wereld: Zuid-Afrika

Ooit las ik al eens een boek uit Zuid-Afrika: De bidsprinkhaan van André Brink. Deze bekende schrijver noemt Het vogelalfabet een hoogtepunt in de Afrikaanse literatuur. Het lezen van verhalen uit een ver land en andere cultuur is altijd even wennen, omdat er wordt gerefereerd aan plaatsen en gewoontes die ik niet ken. Maar dat maakt het juist ook interessant.

Verder lezen

Leesreis om de wereld: Bulgarije

Met haar boek Asja en de astrologe werd Ina Vălčanova één van de winnaars van de EU-Literatuurprijs in 2017. Waarschijnlijk heeft uitgeverij De Geus er daarom voor gekozen om dit boek te laten vertalen uit het Bulgaars. 

Het perspectief wisselt steeds tussen twee vrouwen die collega’s van elkaar zijn. De ene, die later Asja blijkt te zijn, vertrekt naar het Kroatische eiland Krk, waar haar ex-man met zijn nieuwe vriendin een huisje heeft. Ze zullen er twee weken met z’n drieën verblijven en daarna blijft ze nog een paar weken alleen, om haar leven te overdenken. Asja is erg impulsief en daardoor belandt ze in vreemde situaties. Verder lezen

Dingen die we verloren in het vuur – Mariana Enriquez

Mariana Enriquez is een Argentijnse schrijver. Haar magisch-realistische verhalen spelen zich vaak af in Buenos Aires, maar ook op de uitgestrekte pampa’s. Haar veelal vrouwelijke hoofdpersonen zien geesten of maken mee dat mensen zomaar verdwijnen. Hun mannen zijn vaak agressief of lui. Veel bijpersonen zijn verslaafd aan drugs en er worden regelmatig gruwelijke moorden gepleegd.

Ik vind het boeiend om me onder te dompelen in een wereld die me vreemd is. Het leven van gewone Argentijnen in verpauperde buitenwijken lijkt hard. Kinderen hebben vrijheid, bijvoorbeeld om een vervallen huis binnen te gaan. Daar treffen ze een vitrine met nagels en tanden. De dapperste van de kinderen gaat een kamer in en doet de deur dicht. Ze zal nooit meer buiten komen.

Verder lezen

Leesreis om de wereld: Zimbabwe

Het is snikheet als ik dit schrijf. Zou het in Afrika ook zo zijn? Of voelt dat toch anders? Ik weet eigenlijk maar weinig van het leven op dat continent. Je ziet er niet vaak iets over op televisie. Op mijn leesreis om de wereld heb ik nog heel wat Afrikaanse landen te gaan. Zimbabwe kan ik nu afstrepen. Via We hebben nieuwe namen nodig kan ik een glimp opvangen van het leven daar, door de ogen van Darling en haar vriendjes. Ze wonen in een sloppenwijk en hebben altijd honger. Daarom is één van hun favoriete spelletjes om guaves te stelen uit bomen in de rijke buurt Verder lezen

Leesreis om de wereld: Comoren

Voor mijn leesreis om de wereld ben ik altijd op zoek naar boeken uit vreemde landen. Laatst was ik in mijn nopjes met de vondst van het boek Aal onder water, dat zich afspeelt op de Afrikaanse eilandengroep de Comoren, vlak bij Madagaskar. Hierin kijkt de zeventienjarige Aal terug op haar leven, terwijl ze ronddobbert op de Indische Oceaan en zich vastklampt aan een jerrycan.

Wat meteen opvalt is dat het boek uit één enkele zin bestaat, met een heleboel komma’s. Het effect daarvan is dat ik sneller lees en dat past goed bij het verhaal. Aal beleeft immers haar laatste momenten en moet opschieten met vertellen. Verder lezen

Leesreis om de wereld: Burundi

Gabriel is tien jaar als zijn ouders gaan scheiden. Zijn Rwandese moeder loopt weg en zijn uit Frankrijk afkomstige vader moet nu alleen zorgen voor Gabriel en zijn zusje Ana. Maar hun vader is vaak op stap. De kok en de chauffeur houden dan een oogje in het zeil. De scheiding grijpt Gabriel aan en hij blijft hopen dat het goedkomt tussen zijn ouders. Toch heeft hij ook veel plezier: met zijn vriendjes uit de steeg haalt hij kattekwaad uit en probeert hij de verveling tijdens eindeloze zomers te verdrijven. Ze pikken mango’s uit andermans tuin, gaan zwemmen en hangen in een autowrak, sigaretten rokend en grappen makend. ’s Avonds komt de hele buurt bij elkaar in het barretje. Daar hoort Gabriel af en toe iets over de politieke situatie van Burundi.

Verder lezen

Leesreis om de wereld: Libanon

Op de eerste bladzijde weet ik het al: An unnecessary woman is een goed boek. Ik waan me meteen in Libanon, waar Aaliya in de badkamer staat en ziet dat ze haar haar per ongeluk blauw heeft geverfd. Dat kwam zo: elke ochtend drinken haar drie buurvrouwen koffie op de gang van hun flatgebouw. Aaliya kan ze meestal letterlijk verstaan en hoorde ze zeggen dat Aaliya’s witte haar er beter uit zou zien met zo’n speciale shampoo met wat blauw erin, zodat het minder geel lijkt. Maar te veel van die shampoo maakt je haar blauw en nu durft ze zich helemaal niet meer op de gang te vertonen.

Aaliya doet niet mee aan het koffiedrinkritueel, want ze zit liever in haar appartement, omringd door stapels boeken. Ze denkt dan ook vaak in citaten uit klassiekers, die ze heeft verzameld in de loop van een halve eeuw waarin ze in een boekwinkel werkte. Die baan kreeg ze nadat haar man haar verlaten had. Hij was impotent, dus kinderen hadden ze niet. Aaliya bleef in hun appartement wonen. Ook tijdens de burgeroorlog heeft ze Beiroet nooit verlaten.

Verder lezen