literatuur

3 mei 2026

Sloop – Anna Enquist

Alice Augustus is componist. Ze schrijft regelmatig stukken in opdracht van ensembles. Daarnaast verdient ze goed met het bedenken van muziek voor reclames, wat ze onder pseudoniem doet. Het is al een tijdje geleden dat ik iets van Anna Enquist las. Ik vind het altijd mooi hoe zij over muziek schrijft.

Als meisje ging Alice een keer mee met een vriendinnetje naar fluitles. In de muziekschool hoorde ze van alle kanten verschillende muziek en ze liep zomaar binnen bij de slagwerkleraar. Die reageerde heel aardig en ze ging bij hem op les. Toen ze achttien was, besloot ze om compositie te gaan studeren aan het conservatorium, tussen allemaal jongens. Ze hield zich staande en studeerde af met een tien, omringd door vrienden en zelfs haar ouders. Haar moeder reageerde: ‘Waarom heb je ons eigenlijk uitgenodigd? We kennen hier niemand.’

Verder lezen
12 april 2026

Leesreis om de wereld: Oman

Celestial bodies (niet in het Nederlands vertaald) gaat over het leven in een dorp in Oman. Het regent er af en toe, maar de woestijn waar bedoeïnen wonen is in de buurt. Centraal staat de familie van Azzan en Salima, die drie dochters hebben. Hun twee zonen zijn allebei als kind overleden. De oudste dochter, Mayya, is getrouwd met Abdallah. Het wisselende perspectief ligt het vaakste bij hem. De rode draad gaat over de geboorte van Mayya’s eerste kind en het huwelijk van haar zusje Asma. Daarnaast zijn er vele terugblikken en vooruitblikken, waardoor het boek tientallen jaren bestrijkt. De tijdssprongen maken het soms behoorlijk verwarrend, maar de sfeer spreekt me aan en door de korte hoofdstukken leest het toch vlot.

Jokha Alharthi deed promotie-onderzoek aan de universiteit van Edinburgh, maar schrijft haar romans in haar moedertaal. Ze is de eerste Arabische auteur die de international Booker Prize won, met de vertaling van Marilyn Booth naar het Engels. Ik vraag me af of de schrijver een internationaal publiek voor ogen had met dit boek. Ze legt niks expliciet uit, maar geeft me wel een goed beeld van het land. Voor de context helpt het mij om te luisteren naar de aflevering over Oman van de Grote Podcastlas, bijvoorbeeld als het gaat over de politieke ontwikkelingen in de afgelopen eeuw.

Verder lezen
5 april 2026

De butler van God – Ellen de Bruin

Naar de derde roman van Ellen de Bruin had ik al naar uitgekeken, want haar eerste vond ik mooi en haar tweede was het beste wat ik las in 2021. In De butler van God wisselt het perspectief bij elk hoofdstuk en in het begin moet ik er daardoor even in komen. Sommige relaties tussen de diverse personages worden pas na een tijdje blootgelegd. Het boek begint met een vooruitblik: twee Nederlanders zijn omgekomen in Venetië. Op dat moment is daar een grote kunsttentoonstelling.

Dan springt het verhaal naar Amber, die acteur Feike probeert te versieren. Hij is klimaatactivist en probeert Amber te strikken voor een actie in Venetië. In het volgende hoofdstuk is kunstenaar Timmie in Venetië. Daar blijkt ze hetzelfde appartement gehuurd te hebben als Maggie Green. Blijkbaar is ze opgelicht. Maggie is kunstexpert en galeriehouder. Ze is in Venetië met haar man Joos. Hij is psychiater en heeft veel bekende Nederlanders onder zijn patiënten. Samen hebben ze twee volwassen dochters, waarmee de band niet zo geweldig is.

Verder lezen
4 maart 2026

De kleindochter – Bernhard Schlink

Binnen een paar zinnen heeft Bernhard Schlink al beelden gemaakt in mijn hoofd, zo mooi schrijft hij met name in het eerste deel van dit boek. Rustig ontvouwt hij het verhaal, met hier en daar schitterende omschrijvingen, die goed overkomen in de vertaling van Marcel Misset. Kaspar is boekhandelaar in Berlijn en al op leeftijd. Hij komt thuis en ziet dat zijn vrouw weer gedronken heeft. Hij wordt niet boos en ruimt de boel op. Afgezien van Birgits drankgebruik hebben ze het goed samen.

Ooit ontmoetten ze elkaar toen de West-Duitse Kaspar in Oost-Berlijn was. Hij hielp Birgit om te vluchten naar het Westen. Ze had zich echter nooit kunnen voorstellen hoe het leven in het westen echt was. En ook niet dat Ossies met de nek aangekeken werden. Ze moesten vooral niet laten merken waar ze vandaan kwamen. Het verschilt niet van hoe velen nu over immigranten denken.

Verder lezen
1 februari 2026

Ons deel van de nacht – Mariana Enríquez

Na twee verhalenbundels durf ik mij te wagen aan de dikke roman van de Argentijnse Mariana Enríquez. Net als de korte verhalen bevat dit boek bovennatuurlijke en lugubere elementen tegen de achtergrond van de recente geschiedenis van Argentinië. In het eerste deel is Juan met zijn zoontje Gaspar onderweg met de auto. De sfeer is onheilspellend en het intrigeert me, terwijl ik lees met het tempo van een slak. De lange reis per auto wordt afgewisseld met scènes van een ritueel waarbij Juan soort gedaanteverwisseling ondergaat.

Juan behoort tot een duistere Orde die sinds een paar eeuwen als doel heeft om het eeuwige leven te verkrijgen. Preciezer geformuleerd: om het bewustzijn op dit niveau te behouden. Daarvoor gebruiken de leden van de Orde telkens een medium, waarvan Juan de laatste tot nu toe is. De schoonouders van Juan vermoeden dat Gaspar het perfecte volgende medium is, maar Juan wil voorkomen dat het leven van zijn zoon ook in het teken van de Orde komt te staan. Juan is hartpatiënt en hij heeft niet lang meer te leven. Dat maakt het alles een ontzettend spannend verhaal, ook omdat Juan zijn jonge zoon weinig kan en wil vertellen over wat hem drijft.

Verder lezen
4 januari 2026

Korstmos – Rinske Bouwman

Net als in haar originele debuut Een soort eelt spelen dieren een belangrijke rol in de tweede roman van Rinske Bouwman. Dat is wat me erin trok, in tegenstelling tot het computerspel dat hoofdpersoon Marius speelt. Het spel blijkt echter helemaal niet vervelend om over te lezen. Het boek begint met een scène in de online game The Otherworld, zonder dat dat expliciet wordt vermeld. Na een bladzijde denk ik ‘wat is hier toch aan de hand’ en na twee bladzijden begrijp ik dat Marius in het spel rondloopt en niet in de echte wereld. Dat heeft een grappig effect.

Marius (42) is in het echte leven buschauffeur. Zijn vrouw Philo is sinds een aantal jaren terminaal ziek. Al een paar keer heeft Marius gedacht dat haar laatste dagen waren aangebroken, maar dan krabbelde ze toch weer op. Hij worstelt hier enorm mee en hij heeft amper tijd voor sociale contacten, omdat hij voor Philo moet zorgen naast zijn werk in wisseldiensten. Soms gaat hij vogels kijken met zijn goede vriend Lasse, die helemaal in de wolken is omdat zijn vrouw in verwachting is. Dat steekt Marius, omdat Philo en hij vroeger ook droomden van kinderen krijgen. Maar toen werd ze ziek. De vrienden kunnen er niet echt over praten en de afstand is voelbaar.

Verder lezen
28 december 2025

Aarde der mensen – Pramoedya Ananta Toer

De Javaanse jongen Minke is achttien jaar als hij in 1898 in contact komt met Annelies, via een vriend van hem. Hij vindt haar prachtig en het klikt ook goed met haar moeder, Njai Ontosoroh. Minke is erg onder de indruk van Njai, die met haar dochter een grote boerderij leidt. Haar Nederlandse man komt maar af en toe thuis en draagt niet bij aan het bedrijf. Ook Robert, de broer van Annelies, laat zich weinig zien.

Minke is één van de weinige inlanders die op de HBS zit, vanwege zijn intelligentie en omdat zijn grootvader dit stimuleerde. Bovendien heeft zijn vader een hoge positie. Met zijn ouders heeft hij amper contact. Hij woont in een pension. Njai nodigt Minke uit om vaker te komen en zelfs bij hen te komen wonen. Annelies raakt erg gesteld op Minke. Ze heeft verder geen contact met leeftijdsgenoten, want dat houdt haar moeder tegen. Annelies is aan de ene kant heel volwassen, omdat ze volop meewerkt op de boerderij, en anderzijds heeft ze kinderlijke trekken.

Verder lezen
21 december 2025

Het einde van de bijen – Caroline Lamarche

Het einde van de bijen werd in 2023 genomineerd voor de Europese Literatuurprijs, die jaarlijks wordt toegekend aan een Nederlandse vertaling uit een andere Europese taal. Zo belandde het op mijn grote boekenlijst en laatst kwam het door toeval in mijn poll terecht. Bedankt voor jullie stemmen, want anders was dit mooie werk waarschijnlijk aan mij voorbijgegaan.

De Waalse schrijver Caroline Lamarche vertelt in dit boek over de laatste levensjaren van haar moeder, die net geen 100 jaar werd. Deze moeder is een markante vrouw met veel sociale contacten. Veel mensen zijn dol op haar en bezoeken haar graag. Ze vinden haar zo vriendelijk. Tegen haar kinderen kan ze echter goed mopperen over anderen, bijvoorbeeld over haar schoonzus die naast haar woont. Ze klaagt nooit over haar fysieke toestand, die zeer te wensen overlaat en steeds slechter wordt. Ze kan haast niet meer zien en heeft haar papieren boeken daarom vervangen door luisterboeken op cd’s, waar ze zich dagelijks urenlang mee vermaakt.

Verder lezen
14 december 2025

jl. – Anjet Daanje

Na de geweldige leeservaring met Het lied van ooievaar en dromedaris wilde ik graag meer van Anjet Daanje lezen. In de bieb plukte ik jl. van de plank, dat voor het eerst verscheen in 2016, dus nog voor haar bekendheid een vlucht nam. Het gaat over Finn Pompe en zijn nichtje Juno, die hun jeugd doorbrachten in Zoutkamp, waar ze tegenover elkaar woonden. Hun moeders waren zussen en ze waren allebei enig kind. Het duurt even voor ik begrijp wie wie is in de familie en het kost me misschien wel honderd bladzijden om goed in het verhaal te komen. Dat komt ook doordat het perspectief af en toe verspringt tussen hij en ik, wanneer Finn zijn levensverhaal en dat van zijn ouders en grootouders aan zijn dochtertjes vertelt voor ze gaan slapen.

Verder lezen
16 november 2025

Maria Sibylla – Inez van Dullemen

Inez van Dullemen heeft een prachtige, rijke schrijfstijl, met zeldzame woorden. Het past helemaal bij de geschiedenis van Maria Sibylla Merian, die in 1700 naar Suriname ging om daar tropische vlinders te bestuderen. Ze schilderde die samen met hun rupsen en de planten waar ze op leefden.

Als klein meisje heeft Maria Sibylla leren tekenen en schilderen van haar stiefvader in Frankfurt am Main. Tijdens haar huwelijk gaat ze door met schilderen, totdat ze weggaat bij haar echtgenoot. Samen met haar twee dochters sluit ze zich aan bij de Labadisten in Friesland, een religieuze gemeenschap. Haar broer Casper heeft haar daartoe overgehaald.

Verder lezen