Boek der omzwervingen – Konstantin Paustovski

In het zesde en laatste deel van zijn autobiografie reist Konstantin Paustovski naar allerlei uithoeken van de Sovjet-Unie. Het begint echter treurig, met de dood van zijn moeder en zijn zus. Nu heeft hij geen familie meer. Dat ontheemde gevoel komt verder niet meer aan bod. Het lijkt wel of mede-schrijvers zijn familie zijn geworden: journalisten die hij ontmoet op de redactie van kranten, en later mensen die hij ontmoet in een zomerhuis dat speciaal voor schrijvers is bedoeld, om aan een boek te kunnen werken. De stukken over de schrijvers vind ik echter niet zo heel interessant; die lees ik wat vluchtiger door.

Door de vele plekken waar Paustovski woont, is het boek nogal fragmentarisch van opzet. In elk hoofdstuk zit hij weer ergens anders. Een aantal keren verwijst hij naar andere boeken, die hij eerder heeft geschreven en waar ook autobiografische elementen in zitten. Verder merkt hij zelf op dat hij af en toe afdwaalt, waarbij hij excuses maakt aan de lezer. Er zijn wel weer een aantal prachtige beschrijvingen van de natuur en de lokale bevolking bij, die helemaal tot hun recht komen in de sublieme vertaling van Wim Hartog.

Toch heeft dit zesde deel veel indruk op mij gemaakt en dat komt door de hoofdstukken over Lenin en Stalin. Hiervan is een deel oorspronkelijk gecensureerd, maar ze zijn teruggevonden en in de recente heruitgave van Van Oorschot opgenomen. Verder lezen

De sprong naar het zuiden – Konstantin Paustovski

Met deel vijf nader ik het einde van Konstantin Paustovski’s autobiografie in zes delen. Toch is Paustovski pas net dertig, want het is 1923. Aan het begin van De sprong naar het zuiden is hij nog op het schip waarmee deel vier eindigde. Ze varen over de Zwarte Zee en doen de haven van Soechoem aan. Op dat moment is Abchazië in quarantaine vanwege nare besmettelijke ziektes, althans, dat beweert men. Het is dus niet de bedoeling dat mensen er van boord gaan, maar Paustovski krijgt het voor elkaar dat hij toch even een uurtje aan wal mag. Zijn koffer moet achterblijven, om ervoor te zorgen dat hij wel weer terugkomt. Gelukkig heeft hij wel geld bij zich en hij besluit om een tijdje in dat bijzondere land te vertoeven.

Voor mij was toentertijd alles vreemd in Abchasië, de bergen, de rivieren, de plantengroei, de mensen. De reusachtige bergtoppen waarvan ik de namen nog niet kende, tekenden zich het scherpst af tijdens de zonsondergang. In het licht van de ondergaande zon gloeiden hun ijzige tanden als kolen. (…)
Deze eerste, enigszins onheilspellende indruk van de bergen veranderde pas in de lente toen ik diep in Abchasië doordrong en de bergen in hun volle schoonheid met hun beukenbossen, schuimende rivieren en wildwoekerende begroeiing aanschouwde.
Ik kende niemand in Soechoem en zwierf vaak in mijn eentje in de omgeving van de stad rond. Ik durfde niet ver weg te gaan.

Verder lezen

De tijd van de grote verwachtingen – Konstantin Paustovski

Het vierde deel van Konstantin Paustovski’s autobiografie speelt zich bijna helemaal af in Odessa rond 1920. De stad is geblokkeerd en de mensen kunnen geen kant op. Ze lijden honger en kou. Maar terugkijkend weet Paustovski vooral de mooie momenten te herinneren.

De tijd heeft van vroegere zorgen en noden reeds lang de scherpe kantjes afgeslepen. Het geheugen keert er slechts met tegenzin naar terug en geeft de voorkeur aan de gelukkige herinneringen van het verleden met zijn schaarse vrolijke momenten, die in de loop van de jaren hun volle omvang en betekenis hebben gekregen. Tyfus noch honger, ons ijzige kamertje noch de totale onzekerheid over de dag van morgen heeft ons geloof in een gelukkig lot voor ons volk kapot kunnen maken.

Verder lezen

Begin van een onbekend tijdperk – Konstantin Paustovski

Vorig jaar las ik het prachtige eerste deel over de jeugd van Konstantin Paustovski en het indrukwekkende tweede deel over zijn studententijd (waarin amper wordt gestudeerd). Het derde deel van zijn autobiografie is getiteld Begin van een onbekend tijdperk en speelt zich af in 1917, tijdens de Russische revolutie. De mensen leven in enorme onzekerheid over de meest basale dingen: waar haal ik vandaag eten vandaan en hoe veilig is de plek waar ik nu woon? Paustovski vertrekt op een gegeven moment van Moskou naar de Oekraïne, waar zijn zus en moeder al naartoe zijn gevlucht. Zijn reizen leveren ongelooflijke verhalen op, bijvoorbeeld hoe het was in een goederentrein die in 18 dagen van Kiev naar Odessa reed. Ik heb even opgezocht hoe lang dat is: amper 500 kilometer. Maar in oorlogstijd mag je al blij zijn als je zo’n rit overleeft. Paustovski lijkt het geen probleem te vinden om steeds te verhuizen, maar er is een grens: hij gaat niet buiten Rusland. Hij houdt van zijn enorme, uitgestrekte land, al is het er zo zwaar en gebeuren er absurde dingen. Als het fictie was, zou het ongeloofwaardig zijn, zo vaak ontloopt hij de dood op het nippertje.

Verder lezen

Conquistador – Johan Klein Haneveld

Johan Klein Haneveld neemt me mee naar de verre of zeer verre toekomst. De mensheid heeft zich verspreid over het hele heelal. Een lichaam van vlees en bloed gezond houden is niet langer meer het hoogste doel, want het is toch veel makkelijker om je te laten overzetten naar een computerbrein en als machine met bewustzijn verder te leven.

De verhalen in Conquistador staan in chronologische volgorde. In het eerste verhaal is het nog erg vooruitstrevend en peperduur om je te laten overzetten naar een machinelichaam, dat lijkt op wat je had, maar dan mechanisch. Het is meteen spannend en ik lees het met grote interesse.

Verder lezen

Het boekenweekgeschenk van 2018

Het boekenweekgeschenk van vorig jaar (door Herman Koch) staat nog op mijn plankje met te lezen boeken, maar naar die van dit jaar heb ik uitgekeken, dus ik heb hem zaterdag meteen aangeschaft. Er wordt veel van Griet Op de Beeck gehouden en ik hoop dat dat voldoende opweegt tegen het commentaar dat ze af en toe te verduren krijgt. Gisteren zag ik al wat negatieve geluiden voorbijkomen op twitter, maar ik ben het daar totaal niet mee eens.

Gezien de feiten begint al ijzersterk, met de beschrijving van het samenzijn na de begrafenis van Ludo. Verder lezen

Mensen op Mars – Joris van Casteren

Het boek Mensen op Mars zag ik al een paar keer in de bibliotheek voordat ik besloot om het te lenen, want het bleef me aantrekken. In tegenstelling tot veel science-fiction-boeken is dit non-fictie, want het gaat over mensen die écht naar Mars willen. Er zijn verschillende organisaties die hieraan werken: niet alleen de bekende NASA en ESA, maar ook een paar particuliere clubjes. Misschien ken je Elon Musk, de man van de Tesla, die plannen heeft om naar Mars te gaan. Maar in dit boek ligt de focus op een Nederlands initiatief: Mars One.

Joris van Casteren heeft een typische schrijfstijl. Van elke persoon die hij ontmoet beschrijft hij hoe diegene eruitziet. Ik vind dat vaak een beetje denigrerend overkomen, alsof hij die mensen niet helemaal serieus neemt. Misschien doet hij het wel om de lezer te helpen de vele namen uit elkaar te houden, maar het duizelt me af en toe toch. In het begin van het boek ben ik nog gretig. Wat bezielt die mensen? Waarom wil iemand zeven maanden in een capsule gaan zitten om in een afgesloten ruimte op Mars te gaan leven? Het idee van Mars One is dat veel kosten bespaard kunnen worden doordat de mensen nooit meer naar de aarde zullen terugkeren. Wat zijn dat voor types, die dat wel zien zitten?

Verder lezen