75% van de Nederlanders maakt zich zorgen over klimaatverandering. Toch voelt het weleens alsof ik één van de weinigen ben die probeert om bijvoorbeeld minder te vliegen en meer plantaardig te eten. In dit boek leggen weervrouw Helga van Leur en gedragsdeskundige Reint Jan Renes uit hoe dat komt en hoe we er verandering in zouden kunnen brengen.
Verder lezenWant misschien begint echte verandering niet bij streng zijn voor onszelf maar bij begrijpen wat er vanbinnen gebeurt.
Vier eeuwen lang had Nederland een kolonie aan de andere kant van de wereld: Nederlands-Indië. Hoe kwam dat, hoe ging dat en hoe eindigde het? En welke invloed heeft deze geschiedenis nu nog steeds? Daar gaat Het begon met peper over. Het boek is geschreven voor tieners, in korte stukjes en heldere taal. Bovendien is het prachtig vormgegeven. Natuurlijk komen er allerlei namen en jaartallen voorbij, maar op deze manier lees ik het veel gemakkelijker dan Revolusi van David van Reybrouck.
Het boek begint met algemene feitjes: waar ligt Indonesië, hoe groot is het, wat voor dieren en planten zijn daar. Ik verwonder me over de bouw van een compleet nieuwe hoofdstad, omdat Jakarta jaarlijks 20 centimeter wegzakt. Dan duiken we de geschiedenis in, waarbij een paar bladzijden gaan over beroemde zaken zoals de Borobudur en wajangpoppen.
Het volgende hoofdstuk gaat over de VOC. Europeanen voeren per schip naar Indië en er kwamen plantages die door Nederlanders werden beheerd. De oorspronkelijke bevolking werd keihard aan het werk gezet, als ze tenminste niet uitgemoord werden.
Verder lezenVoorouders van Robin Wall Kimmerer behoorden tot de inheemse inwoners van de Verenigde Staten van Amerika. Ze heeft echter weinig van de tradities meegekregen, doordat deze mensen een paar generaties geleden vreselijk werden behandeld door immigranten. Hun kinderen werden bij ze weggehaald en naar kostscholen gestuurd, waar ze hun eigen taal niet meer mochten spreken. Robins liefde voor de natuur maakte haar nieuwsgierig naar de lessen van haar oude volk en andere Noord-Amerikaanse volken en ze ging op zoek naar wat er nog van over is. Haar bevindingen beschrijft ze in Een vlecht van heilig gras.
Dit boek werd door diverse mensen aangeraden en ik kwam het al een paar keer tegen in andere boeken, zoals Scheppings(t)rouw. Het werd niet meteen heel populair toen het uitkwam, maar het verspreidde zich langzamerhand doordat mensen er enthousiast over waren. Dat is toch het mooiste! Ik ben niet meteen overtuigd als ik het begin lees, want dat kost me wat moeite om door te komen. Maar dan komt er een geweldig hoofdstuk over de taal van Robins voorouders, die net als het volk Potawatomi heet. Taal is nooit neutraal; hoe je iets zegt heeft invloed op hoe je erover denkt. Het Potawatomi maakt onderscheid tussen bezielde wezens en onbezielde dingen. Mensen, dieren, planten en stenen zijn allemaal bezield! In het Nederlands zou je die allemaal kunnen aanduiden met ‘iemand’ en ‘die’. Hoe anders klinkt het als je zegt ‘er vliegt iemand rond’ in plaats van ‘er vliegt iets door de kamer’.
Verder lezenPrentenboeken zijn vaak ware kunstwerken! Ze zijn meestal voor kinderen gemaakt, maar ook als volwassene kan je er goed van genieten. Ik leen daarom regelmatig een prentenboek uit de bibliotheek. Eerst lees ik het een keer door om te weten waar het over gaat en daarna lees ik het nog eens, waarbij ik extra goed naar de vaak prachtige illustraties kijk.
In mijn boekenkast ligt de roman Klimaatverdriet. De inhoud viel een beetje tegen, maar vanwege de titel blijft het boek daar. Lysanne van de Kamp-Rinzema had haar boek ook zo kunnen noemen. Ze vraagt zich af hoe je hoopvol kunt blijven in een wereld waarin grote veranderingen plaatsvinden. Als christen gelooft ze in God als Schepper van de aarde. Wat is de betekenis van het christelijk geloof in deze tijden?
Het eerste deel van Scheppings(t)rouw gaat over verdriet om de schepping, die zo lijdt onder milieuvervuiling. Mensen profiteren nog steeds van vormen van slavernij en dieren worden erbarmelijk behandeld. Het is om moedeloos van te worden. Lysanne moedigt de lezer aan om gevoelens hierover niet weg te stoppen, maar te doorleven. Het is logisch om verdrietig, boos en wanhopig te worden van hoe mensen met elkaar, andere levende wezens en de natuurlijke wereld omgaan. Die emoties komen voort uit liefde voor al wat leeft. Ik vind het allemaal erg herkenbaar en alleen al daarom is dit boek de moeite waard om te lezen.
In twaalf essays beschouwt Jeanette Winterson de invloed van kunstmatige intelligentie op ons mens-zijn en onze samenleving. Ze begint bij de geschiedenis, waarbij ze allerlei beroemdheden noemt. Dat zijn niet alleen mannelijke computernerds, maar ook Mary Shelley die Frankenstein schreef en Ada Lovelace die ze typeert als de allereerste computerprogrammeur. Op papier tenminste, want Ada leefde ver voor de eerste computer werd gebouwd. Die eerste computer werd geprogrammeerd door vrouwen. Pas in de jaren tachtig keerde dat om en werd ontwikkelen van software meer door mannen gedaan, onder invloed van reclames van Apple voor de eerste thuiscomputer. Uit de geschiedenis van de industriële revolutie en andere technische ontwikkelingen kunnen we lessen trekken:
… dat een regering wetgeving moet invoeren om ervoor te zorgen dat niet alleen de enkelingen, maar ook de massa’s kunnen profiteren van innovatie.
Ze haalt er van alles bij, zoals religie en vooral feminisme. Ik vind het interessant hoe ze het allemaal met elkaar vergelijkt en verbindt. Ze legt uit hoe belangrijk het is dat we alert blijven:
Verder lezen
Vroeger dacht ik dat die witte vlekken op de stoep kauwgom of vogelpoep waren, maar nu weet ik dat het meestal om korstmossen gaat! Net als de groene, witte, gele, zwarte, bruine of zelfs rode vlekken die je kunt tegenkomen op muren, paaltjes, bruggen en bomen. Een tijdje geleden volgde ik een minicursus over korstmossen en sindsdien zie ik ze overal waar ik loop. Pas geleden is er een prachtig boek verschenen over deze bijzondere levensvormen, geschreven en gefotografeerd door Harold Timans, Henk-Jan van der Kolk en Ron Poot.
Mina Etemad is geboren in Iran. Toen ze zes jaar was, besloten haar ouders om met het gezin te vluchten. Ze belandden in Nederland, waar Mina opgroeide tussen twee culturen. Haar ouders hadden het druk met hun weg vinden in dit nieuwe land, zodat Mina en haar zus vaak op elkaar waren aangewezen.
Mina ging als kind en als jongere op bezoek bij haar familie in Iran. Ze beschrijft hoe oma’s huis eruitzag, hoe liefdevol haar tante was en hoe ze met haar nichtje speelde. De laatste keer dat ze er was, ging ze naar het theater. Dat doet ze in Nederland meerdere keren per week, voor haar werk als theaterrecensent voor de Volkskrant. In Iran gaat ze naar stukken die door de censuur heen zijn gekomen. Haar moedertaal spreekt ze niet zo goed als het Nederlands, maar ze kan het goed volgen. Tijdens dit bezoek neemt ze deel aan een demonstratie, wat uiteindelijk angstaanjagend wordt. Ze denkt terug aan hoe haar vader in 1979 heeft gedemonstreerd en wat hij daarmee riskeerde.
Verder lezenAls tiener was ik erg onder de indruk van Wilde zwanen: drie dochters van China, waarin Jung Chang de levensverhalen van haar grootmoeder, haar moeder en zichzelf had opgeschreven voor een groot publiek. Het wekte mijn fascinatie voor dat grote, verre land en het zorgde ervoor dat ik vaker literatuur uit China wilde lezen, ook al is dat niet altijd even toegankelijk. Vlieg, wilde zwanen is een soort vervolg op Wilde zwanen. Ik heb overwogen om het eerste boek te herlezen, maar begreep van andere lezers dat dat niet nodig was en dat klopt. De insteek en de sfeer zijn ook anders. Er is wat overlap, want het eerste hoofdstuk gaat over de jeugd van de schrijver in de jaren vijftig en zestig.
Verder lezenJaren geleden zat Anja Meulenbelt eens bij ons op de bank en pas achteraf hadden we in de gaten dat er een beroemdheid op bezoek was geweest. Ik nam me voor om eens een boek van haar te lezen en nu is dat er eindelijk van gekomen. Inmiddels is ze tachtig jaar en in Niet van gisteren kijkt ze terug op meer dan vijftig jaar activisme op allerlei vlakken. Ze mengt doorleefde inzichten met persoonlijke herinneringen. Het is geen chronologische autobiografie, maar de hoofdstukken behandelen diverse thema’s die meestal logisch in elkaar overlopen. Hier en daar zit er wat herhaling in, maar dat hindert niet. Het zorgt ervoor dat je eventueel ook alleen een paar hoofdstukken zou kunnen (her)lezen over een onderwerp dat je in het bijzonder interesseert.
Verder lezen
