Pier en oceaan – Oek de Jong

Als het in een boek over Nederland in de jaren vijftig gaat, geeft dat me vaak een nostalgisch gevoel. Er komen dan beelden op van toen ik als kind bij mijn opa en oma was, die geen televisie maar wel een kolenhok, een petroleumstel en een trekbel hadden. Aan het begin van het dikke, autobiografische Pier en oceaan weet Oek de Jong de sfeer van toen meteen op te roepen, met het gerinkel van melkflessen in de straat. Maar ook het beklemmende gevoel is er direct, want Dina is zwanger geraakt terwijl ze nog niet is getrouwd met Lieuwe. Ze hebben al zeven jaar verkering en plannen om te trouwen zodra hij zijn dienstplicht heeft vervuld. En toch is het een schande dat ze nu in verwachting is. Dina voelt zich diep ongelukkig.

Het perspectief blijft nog een tijd bij Dina, totdat haar zoon Abel oud genoeg is om herinneringen te hebben. Hij is de hoofdpersoon van het boek. Maar eerst gaat het nog over Dina’s geheime liefde Elena. Hun gevoelens zijn sterk, maar Dina wil kinderen en kiest toch voor haar verloofde. Dat geworstel met emoties komt later in alle hevigheid terug in Abels tienertijd.

Abel groeit op midden in de natuur. Hij vindt het heerlijk om naar de kikkertjes te kijken in de sloot waar hij later met een polsstok overheen springt. Met opa gaat hij zeilen op de Friese meren. Als het gezin naar Zeeland verhuist, gaat Abel vaak zwemmen in de Oosterschelde. Later rijdt hij op zijn brommer door de weilanden en gaat mee varen met een vriend. De natuurbeschrijvingen blijven prachtig.

Verder lezen

De ontdekking van Urk – Matthias Declercq

De ontdekking van Urk is het verslag van een Vlaming die een half jaar lang op Urk woonde. Journalist Matthias Declercq werd in 2009 naar het voormalige eiland gestuurd voor een artikel over de moord op een jongen van veertien. Het dorp liet hem niet los en tien jaar later besloot hij om zich er helemaal in te verdiepen, want wat is er toch aan de hand in dat zwaar christelijke dorp waar jongeren zo uit de band springen dat ze het landelijke nieuws halen?

Het oude dorp van Urk ziet er idyllisch uit, met de houten huizen en uitzicht op zee. De visserij vormt nog steeds de belangrijkste inkomstenbron. De vissermannen zijn van maandag tot vrijdag op zee en veel vrouwen werken op de visafslag. Urkers zijn trots op hun eiland en de saamhorigheid is groot. Wie ziek is hoeft heus niet zelf te koken, want de buren komen wel eten brengen. Maar de sociale controle kan ook erg beklemmend werken. Wie afwijkt, houdt liever zijn mond. Velen grijpen dan naar de fles om hun gevoel te verdoven.

Verder lezen

De kathedraal van de zee – Ildefonso Falcones

De kathedraal van de zee stond al jaren op mijn leeslijst, omdat een collega het me ooit had aangeraden. Laatst besloot ik eindelijk eens tijd te maken voor dit dikke boek dat zich grotendeels afspeelt in Barcelona in de veertiende eeuw. Op de eerste bladzijden trekt Ildefonso Falcones me meteen het verhaal in: er wordt een bruiloft gevierd op een boerderij, maar het feest wordt bruut onderbroken door de heer van het land die zijn recht opeist om de eerste nacht de bruid te mogen verkrachten. Vervolgens wordt de bruidegom gedwongen om het huwelijk te consumeren, wat nog een verschrikkelijke scène oplevert. Negen maanden later wordt de hoofdpersoon van dit boek geboren: Arnau Estanyol.

Hij is nog een baby als zijn vader met hem naar Barcelona vlucht. Daar groeit Arnau op, terwijl zijn vader zich uit de naad werkt. Arnau ziet hoe sterke mannen (bastaixos) zware stenen sjouwen voor de bouw van een nieuwe kerk voor Maria. Samen met zijn vriendje Joan wil hij ook helpen en ze voorzien de mannen van vers water. Die kerk is de enige constante factor in Arnaus leven en het is mooi om te lezen hoe hij steun ervaart van de heilige Maria.

Verder lezen

De leesclub – Renate Dorrestein

Renate Dorrestein heeft de geschreven en ongeschreven literaire regels aan haar laars gelapt in De leesclub. In de eerste zin weet je al dat schrijver Gideon de Wit het niet heeft overleefd. Zeven vrouwen van middelbare leeftijd zitten in de rechtszaal en vertellen hoe het zover is gekomen. Al jarenlang vormen ze een leesclub waarvoor ze telkens een schrijver uitnodigen in de bibliotheek. Deze keer gaat het echter anders: ze ontmoeten de beroemde schrijver Gideon de Wit tijdens een literaire cruise naar Schotland, onder de titel ‘In de geest van Moby Dick’. Het wordt één groot drama, dat met veel droge humor wordt verteld. Ik heb er ontzettend om gelachen.

Verder lezen

De weg naar zee – Elke Geurts

Twee vriendinnen zijn op vakantie met hun dochters. Op de laatste dag gaat Tessa met Summer naar het strand, terwijl Gina en Milja bij het huisje blijven. Het wordt een helse tocht door de duinen, waar Tessa de zware bolderkar met haar slapende dochter doorheen sleept. Ze raakt de weg kwijt en haar telefoon is uitgegaan door de hitte. Het strand kan toch niet ver meer zijn.

Onderweg kijkt Tessa terug op haar leven met Summer. Ze werd zwanger van haar Ozzie, Dylan, de mooie jongen uit Australië. Toen Summer werd geboren, bleek ze ‘niet goed’ te zijn. Ik vermoed al snel dat het om het syndroom van Down gaat, maar dat wordt pas verderop zo genoemd. Dylan gaat er heel ontspannen mee om, terwijl Tessa juist boeken leest en alles wil doen om Summers ontwikkeling te stimuleren. Bij Tessa komen ook gedachten voorbij die ze nooit zou uitspreken. Ze had zich zo verheugd op een miniversie van zichzelf en met Summer komen haar dromen niet uit.

Verder lezen

Onderwaterverhalen – Ineke Riem

Schelpen, vissen, octopussen, walvissen, maar ook vogels, bloemen en bomen bevolken de verhalen van Ineke Riem. De hoofdpersonen zijn wel steeds mensen, van diverse leeftijden en in plaatsen over de hele wereld. Allemaal durven ze diep in hun ziel te kijken en als lezer kijk ik mee. Het is ontroerend om te lezen en ik krijg kippenvel van de prachtige zinnen. Het doet me denken aan de verhalen van Konstantin Paustovski, die ook zo goed is in observeren en beschrijven van mensen en landschappen.

Verder lezen

Hemel en hel – Jón Kalman Stefánsson

Al zoveel mensen hebben genoten van de mooie zinnen van IJslandse Jón Kalman Stefánsson en nu heb ik eindelijk ook kennisgemaakt met zijn werk. In Hemel en hel vertelt hij het verhaal van de jongen, die eigenlijk al een man van rond de vijftig is. Maar misschien voelt hij zich nog steeds jong. Samen met zijn collega-vissers woont hij in een huisje bij de zee. Midden in de nacht staan ze op en als het weer het toestaat, varen ze uit.

Ik ben meteen al onder de indruk van de prachtige schrijfstijl in de vertaling van Marcel Otten. Ik lees het traag en markeer af en toe een stukje met een mooie beschrijving of een wijze uitspraak over leven en dood: Verder lezen

Doggerland – Ben Smith

De jongen zit te vissen. Hij haalt allerlei afval naar boven, nooit een vis. De wind waait en ruikt zout. Het is koud. Ben Smith trekt me meteen mee in zijn verhaal, dat zich afspeelt op het substation in de Noordzee, omringd door zee en windmolens. De jongen is hier samen met de oude man. Het is hun taak om kapotte windmolens te repareren. Die vallen ten prooi aan de wind en het vocht. Roest vreet aan de palen. Als er ook maar een kiertje ontstaat, gaan de motoren en tandwielen ook roesten. De juiste reserve-onderdelen zijn niet altijd voorhanden. De opbrengst van het windmolenpark is steeds minder.

De jongen vroeg zich vaak af of het ooit zo had gewerkt. Na jarenlang talloze rapporten te hebben gegenereerd, was het systeem nu naar de filistijnen. Het meldde dat er een probleem met de tandwielkast was, terwijl in werkelijkheid de kruimotor kapot was, of dat een generator niet werkte, terwijl het eigenlijk om verroeste pitchmotoren ging. Of het stuurde je naar een heel andere windmolen en dan moesten ze proberen uit te vinden welke windmolen wél kapot was; dan spitten ze eindeloos de rapporten door, alsof ze hoopten grip te krijgen op de verwarde gedachten van een langzaam dementerend brein.

Je ziet hier al dat Kees Mollema een prachtige, vlekkeloze vertaling heeft afgeleverd. Verder lezen