literatuur

27 januari 2018

Op de rug gezien – Margriet de Moor

Van sommige schrijvers heb ik al een aantal boeken gelezen, voor ik aan hun debuut toekom. Van Margriet de Moor las ik voor het eerst een boek toen ik op de middelbare school zat. Ik weet nog dat ik De virtuoos erg mooi maar niet makkelijk te lezen vond. Daarna volgden er nog drie, allemaal romans. De een beviel me beter dan de ander, maar haar schrijfstijl blijft trekken. Haar debuut Op de rug gezien is een bundeling van zeven verhalen, die goede recensies kreeg in 1988.

Als ik zoek naar een rode draad, dan kom ik uit op de liefde, die in zes van de verhalen min of meer een rol speelt. Twee keer gaat het om een ouder echtpaar dat al zo lang samen is en helemaal op elkaar ingespeeld. Verder lezen

24 januari 2018

Wormen en engelen – Maarten van der Graaff

Een jeugd op het platteland, in de gereformeerde kerk, gevolgd door de trek naar de stad. Secularisatie voor seculieren verklaard. Het is een bekend Nederlands recept: verwijdering van ouders en familie, heimwee vermengd met triomf, ontluikend kunstenaarschap (onbegrepen in de oude kring). Dan dient een nieuwe familie van interessante vrienden en geliefden zich aan, seksuele emancipatie en opwaartse mobiliteit volgen, gesymboliseerd door muziek, feesten, romans, exposities, films. De ontwikkeling richting een groter individualisme is voltooid. Je kunt de markt op, creatief zijn. Met je laptop naar een flexplek.

Bram, de hoofdpersoon in Wormen en engelen, beschrijft zichzelf op deze rake manier. Waar bekende ex-gereformeerden als Maarten ’t Hart zich afzetten tegen het geloof van hun jeugd, probeert Bram er met een open blik naar te kijken. Hoe komt het dat sommige van zijn vrienden religieus zijn gebleven en anderen, zoals hijzelf, vroeg of laat zijn afgehaakt? Verder lezen

21 januari 2018

Boven de straat hangt een witte lucht – Anne Büdgen

‘Bewaar nooit je oude dagboeken,’ zegt Anne Büdgen aan het begin van haar prozadebuut. Blijkbaar heeft hoofdpersoon Anna Meesink zich daar niet aan gehouden, want haar zorgvuldig bijgehouden tienerdagboeken vormen Boven de straat hangt een witte lucht. Aan het begin voel ik dezelfde gêne als de hoofdpersoon, omdat ik zoveel herken: het christelijke wereldje van de jaren negentig, bekende bijbelteksten en veel van mijn eigen gedachten als tiener. Oja, zo was het inderdaad… Het voelt een beetje ongemakkelijk, maar ik wil toch door. Het leest ook wel lekker weg, zo’n dagboek met korte stukjes.

Verder lezen

12 januari 2018

De eenheid – Ninni Holmqvist

Veel dystopieën draaien om jongeren, maar in De eenheid is de hoofdpersoon net vijftig jaar geworden. Omdat Dorrit alleenstaand is en geen kinderen heeft, hoort ze vanaf die dag tot de groep van overbodigen. Ze wordt opgehaald om te gaan wonen in een soort all-in vakantiepark met restaurants, sportruimtes en een overkoepelde tuin. Bij het maandelijkse welkomstfeest ontmoet ze de andere bewoners: vrouwen vanaf vijftig jaar en mannen vanaf zestig jaar. Sommigen hebben littekens of zien er erg moe uit. Deze overbodigen worden namelijk ingezet voor medische onderzoeken en orgaandonaties aan onmisbaren: meestal mensen met jonge kinderen die ernstig ziek zijn.  Verder lezen

3 januari 2018

Kolja – Arthur Japin

Ooit las ik Vaslav van Arthur Japin, over een beroemde Russische balletdanser. Dat verhaal is me bijgebleven en ik heb zelfs het graf van Vaslav Nijinsky bezocht toen ik in Parijs was. Daarom vond ik het een goede keus van mijn boekenclubgenoot om de volgende bijeenkomst Kolja te bespreken, het nieuwste boek van Japin, ook gesitueerd in Rusland. Er is zelfs een personage dat in beide boeken voorkomt (Diaghilev), wat laat zien dat het zich ook in dezelfde tijd en ‘hogere kringen’ afspeelt en dat het gebaseerd is op historische bronnen.

Kolja is doof en kan niet praten totdat hij acht jaar is. Dan wordt hij leerling van Modest Tsjaikovski, de broer van de beroemde componist Pjotr Iljitsj Tsjaikovski. Verder lezen

24 december 2017

Hoogvlakte – Naomi Rebekka Boekwijt

Wat doet een Nederlandse jonge vrouw op een boerderij van een oude Zwitserse boer in het midden van niets? Maite is 25 jaar, rijdt tractor en motor, verzorgt de dieren en rooit de aardappelen. Ze leeft samen met boer Moser, die niet veel zegt. Tijdens het eten leest hij uit de bijbel, meestal het verhaal over Noach in de ark. Moser wil ook een ark, voor als de rivier de Thur zal overstromen.

In korte zinnen schetst Naomi Rebekka Boekwijt het leven van Maite op de boerderij. Verder lezen

21 december 2017

Portret van een man – Jens Christian Grøndahl

In mijn zeventiende poll kreeg Portret van een man de meeste stemmen. Ik mocht dus weer aan de Literatuur en dat is heerlijk, maar ik moet bekennen dat ik een beetje schrok toen ik zag dat het boek 367 bladzijden telt. Bovendien begon het niet meteen heel boeiend. Jens Christian Grøndahl schrijft geen spannende verhalen waarbij je op het puntje van je stoel zit. En toch wilde ik steeds doorlezen… Hoe kan dat?

De hoofdpersoon krijgt nergens in het boek een naam, zelfs niet als iemand anders zich aan hem voorstelt en ik verwacht dat hij dan ook wel zijn naam zal zeggen. Als oude man kijkt hij terug op zijn leven. Het boek bestaat uit drie delen. In het eerste deel is hij achttien jaar, in het tweede midden veertig en tot slot kijkt hij terug op zichzelf rond zijn zestigste verjaardag. Maar in het tweede en derde deel kijkt hij ook weer terug op eerdere gebeurtenissen in zijn leven. Het is dus bepaald geen chronologische vertelling, maar er zijn wel stukken waarbinnen ik wil weten hoe het verdergaat. Al gaat het toch vooral om de mooie schrijfstijl en de manier waarop de hoofdpersoon zijn leven probeert te duiden. Vrouwen staan daarin centraal: Verder lezen

15 december 2017

De liefde – Jonas Gardell

In de jaren tachtig dook een onbekende, dodelijke ziekte op, die vooral onder homoseksuelen voorkwam. Het was ook de tijd dat homoverenigingen werden opgericht en homo’s en lesbiënnes samen begonnen te strijden voor hun rechten. In het drieluik Een verhaal van liefde, ziekte en dood vertelt Jonas Gardell over de opkomst van de homobeweging, die zo vroeg al werd opgeschrikt door de nare ziekte aids.

In 1982 verhuist Rasmus naar Stockholm. Hij heeft net eindexamen gedaan en is blij dat hij het dorp van zijn jeugd kan ontvluchten. Daar hoorde hij er nooit bij; hij werd gepest omdat hij anders was. In Stockholm begint hij een nieuw leven en komt in contact met mensen die zijn zoals hij. Dat is nog een heel avontuur. Voor het eerst naar een ontmoetingsplaats gaan of een homoclub gaan vindt hij doodeng, maar hij voelt ook dat dit is waar hij hoort. Verder lezen

8 december 2017

Koelkastlicht – Rodaan Al Galidi

Tijdens de Nacht van de Literatuur werd Rodaan Al Galidi geïnterviewd en hij droeg gedichten voor. Ik kende hem van zijn roman Hoe ik talent voor het leven kreeg over asielzoekers, maar in zijn hart is hij een dichter en dat was goed te merken bij de voordracht. Zijn gedichtenbundel Koelkastlicht is niet te leen bij de bibliotheek, zoals zoveel bundels, want wie leest er nou poëzie… maar het is wel te koop in de boekhandel. Mijn exemplaar is van de derde druk, wat ook niet vaak voorkomt bij gedichtenbundels. Blijkbaar moet je in Nederland ook andere genres beoefenen om als dichter bekend te worden. Verder heeft Rodaan Al Galidi ervoor gekozen om dit boekje uit te breiden met een derde sectie genaamd ‘Losse gedichten die de verkoop van Koelkastlicht mede mogelijk moeten maken’.

Verder lezen

2 december 2017

Parnassia – Josha Zwaan

Bij de leesgroep wisselen we vaak boekentips uit. Iemand vertelde dat ze Parnassia een ontzettend mooi boek vond. Toen ik het thema zag, aarzelde ik even; tot voor kort vermeed ik bijna alle boeken over oorlog, met name als het over de Tweede Wereldoorlog ging. Maar ik heb me voorgenomen om dat niet meer te doen en daarom begin ik aan het verhaal over Anneke. Ze is zeventig jaar als ze haar dochter Sandra ontmoet op het strand. Dat is heel bijzonder, want ze hebben elkaar niet meer gezien sinds Sandra als tiener bij haar ouders werd weggehaald, samen met haar broertje en zusje. Maar nu wil Sandra weten wie ze is, waar ze vandaan komt, wie haar ouders waren. Ze is al wat op het spoor gekomen, maar Anneke kan een heleboel puzzelstukjes geven. Als ze dat tenminste wil en kan.

Anneke heeft altijd geprobeerd om haar verleden achter zich te laten, maar nu begint ze toch te vertellen, subtiel aangemoedigd door Sandra. De eerste jaren van haar leven heette ze Rivka en woonde ze bij haar joodse ouders, met haar broer Simon. Verder lezen