literatuur

14 december 2024

Over de berekening van ruimte I – Solvej Balle

Tara Selter wordt elke keer weer wakker op 18 november. Tijdens de nacht lijkt het alsof de wereld wordt teruggezet naar de nacht ervoor. Alleen wat Tara verplaatst blijft zo, en wat zij opeet verdwijnt. De eerste keer op deze 18 november was Tara in Parijs, in verband met de handel in boeken uit de achttiende eeuw. Samen met haar echtgenoot Thomas heeft ze zich daarin gespecialiseerd. Maar als je elke keer op dezelfde dag leeft, heeft handelen geen zin meer.

Na een paar dagen op 18 november besluit Tara om terug te gaan naar huis in het noorden van Frankrijk. Daar vertelt ze aan Thomas wat haar is overkomen. Hij gelooft haar zonder twijfel en samen proberen ze te analyseren wat er aan de hand is. Zou er een manier zijn om hieruit te komen? Elke dag moet Tara weer aan Thomas uitleggen wat er is gebeurt, want zijn herinneringen aan de vorige 18 novembers is verdwenen. Zij wordt ouder en hij niet. Ze vinden echter geen duidelijk patroon of logica.

Verder lezen
4 december 2024

Rimpeling – Bibi Dumon Tak

Marthe is met pensioen. Ze heeft veel meer contact met dieren dan met mensen. Op een dag wil ze een langpootmug redden en daarbij valt ze van de trap. Dat wordt haar fataal. De postbode slaat alarm. Agenten gaan het huis binnen en proberen te achterhalen of er nog nabestaanden zijn. De novelle Rimpeling gaat over wat er in de volgende dagen gebeurt, maar de alwetende verteller kijkt ook terug op Marthes leven.

De vogels en de muizen zouden meer kunnen vertellen, maar de mensen die het huis van de overledene betreden hebben geen aandacht voor ze. En al helemaal niet op de manier waarop Marthe ze liefdevol verzorgde. Ze was doktersassistente en na haar pensioen richtte ze zich helemaal op dieren. Een bevriende dierenarts bracht haar gewonde duiven om weer op te lapppen. Bij de teksten in het boek staan tekeningetjes van dieren, vooral insecten. Voor Marthe was elk dier de moeite waard. ‘Ik help je wel,’ zei ze dan.

Verder lezen
14 november 2024

Moedermelk – Nora Ikstena

Nog niet eerder werd een boek uit het Lets naar het Nederlands vertaald. Brenda Lelie heeft zich verdiept in de Letse taal en cultuur en Moedermelk is haar eerste vertaling. Voor mijn leesreis om de wereld wilde ik het graag lezen, al verwachtte ik dat het moeilijk zou zijn: Charles zei immers dat hij het moeilijk te volgen vond en bij uitgeverij Koppernik denk ik aan literaire werken die de volle aandacht vragen van de lezer.

In het begin is het inderdaad even wennen, want het perspectief wisselt telkens tussen dat van de moeder, geboren in 1944, en de dochter, geboren in 1969. En dan gaat het ook nog over de grootmoeder. Maar wat is dit prachtig geschreven en vertaald! Vanwege de locatie (een land van de Sovjet-Unie) en af en toe natuurbeschrijvingen doet het me denken aan het werk van Konstantin Paustovski. De moeder uit dit verhaal is vrouwenarts, maar ze worstelt met haar eigen moederschap. Ze wil haar baby geen moedermelk geven, bang om iets door te geven dat ze haar kind niet gunt. Ze verdwijnt een paar dagen en de oma zorgt dat het meisje overleeft.

Verder lezen
30 oktober 2024

De buitengewoon geslaagde opvoeding van Frida Wolf – Maria Kager

Frida woont met haar ouders vlak naast de Koepelgevangenis, waar haar vader directeur van is. Maar hij heeft nog meer vreemde eigenschappen. Hij leert zijn dochter stelen uit winkels en hij ‘vergeet’ vaak dat ze nog niet zo belezen kán zijn als hij. Frida leert al jong om ad rem te reageren. Ik vraag me af wat ik zit te lezen, want helemaal realistisch kan het niet zijn, maar wat is dit dan? Ik hou wel van absurde verhalen, maar dit verwart me enigszins.

Een ander bijzonder aspect van De buitengewoon geslaagde opvoeding van Frida Wolf is dat elk hoofdstuk een andere vorm heeft: het wisselt tussen de ik- en de jij-vorm, er is een hoofdstuk met een heleboel voetnoten over het leven van de architect van de gevangenis en er is een hoofdstuk met paragrafen die als titel een dag plus tijd hebben (maar het verloopt niet chronologisch). Over het algemeen leest het vlot, behalve die voetnoten, waar ik wat vluchtiger doorheen ga.

Verder lezen
20 oktober 2024

De mierenkaravaan – Mariken Heitman

Het derde boek van Mariken Heitman heeft weer de natuur als centraal thema. De hoofdpersoon Kiek staat dicht bij de schrijver, wat het nog indringender maakt. Kiek beheert een biologische tuinderij, waar ze allerlei groenten kweekt. Wekelijks stelt ze 152 pakketten samen voor haar klanten. Ze wordt bij het werk geholpen door een stuk of tien vrijwilligers. Kiek heeft te kampen met lichamelijke klachten. Op een dag krijgt ze van de neuroloog het vonnis: ze heeft multiple sclerose. Dat verklaart ook haar moeheid, en toch vraagt ze zich af of het geen aanstellerij is.

Verder lezen
15 oktober 2024

Buitenleven – Nina Polak

Twee jaar geleden las ik dit boek, toen het net uit was. Nu gaan we het bespreken met de boekenclub en ik ben te veel vergeten om erover mee te kunnen praten, dus heb ik het nog eens gelezen. Het beviel me beter dan de eerste keer.

Rivka en Esse verhuizen van de grote stad Amsterdam naar het platteland van Groningen, waar ze een boerderij hebben gekocht. Esse heeft er een baan gevonden als basketbaltrainer van veelbelovende tieners. Rivka is schrijver, dus die kan overal werken. Buitenleven is vooral geschreven vanuit Rivka’s perspectief, maar af en toe wisselt dat naar Esse.

In het tuinhuisje zet Rivka haar bureau neer, voor het raam. Ze kijkt uit over de uitgestrekte velden. Het is stil. Totdat ze iets felgekleurds ziet bewegen. Het is een wandelaar in een windjack. Zijn vrouw volgt. Even later komt er nog een wandelaar langs. Het blijkt dat het huis van Rivka en Esse voortaan aan het Pieterpad ligt, omdat de route is verlegd. Rivka vindt het maar niks. Ik denk: geef dat dan even door aan de onderhouders van het Pieterpad, wie weet kunnen ze er wat aan doen. Maar dat is blijkbaar te praktisch gedacht voor in een roman. Deze scène had ik in elk geval wel onthouden van de eerste leesbeurt, zo beeldend is het.

Verder lezen
14 september 2024

Beest – Ane Riel

Dodo, die eigenlijk Leon heet, is ontzettend sterk. Als baby vielen zijn spierballen al op en zijn moeder had het dan ook zwaar te verduren. Nu trekt hij samen met zijn oude buurjongen Mirko rond. Ze werken op boerderijen, zo lang daar werk is, of totdat Dodo’s krachten te veel aandacht trekken en ze weer verder moeten.

Na haar debuut verwachtte ik weer een spannend boek van Ane Riel. Dit beïnvloedde mijn leeservaring, omdat ik steeds zat te wachten op de spanning. Die is er zeker, maar je moet als lezer nogal wat geduld hebben. Wel wordt op de eerste bladzijde duidelijk dat Dodo iets vreselijks heeft gedaan. Hoe dat precies is gegaan, wordt pas tegen het einde van het boek helemaal beschreven. Via verschillende perspectieven wordt het leven van Leon/Dodo beschreven en ook de aanloop daartoe.

Verder lezen
9 september 2024

De geschikte jongen – Vikram Seth

Dit is het dikste boek dat ik ooit heb gelezen, met 1400 bladzijden. Het speelt zich af in India in 1951, in de fictieve stad Brahmpur. Vier families delen lief en leed. Ze houden van elkaar en ergeren zich. Vikram Seth beschrijft hun levens in korte hoofdstukken en springt behendig van de één naar de ander. Ik pak mijn notitieboekje erbij om de personages te noteren, maar dat blijkt niet zo nodig te zijn. De personages worden duidelijk geïntroduceerd en het zijn er veel, maar niet té veel. Wel is de stamboom af en toe handig om te raadplegen. Ik heb die gefotografeerd uit het papieren boek in de bibliotheek, dat van baksteenformaat is, en lees verder op mijn e-reader.

Een geschikte jongen begint met de bruiloft van Pran en Savita, wat een gearrangeerd huwelijk is. Het is een groot feest dat plaatsvindt in de tuin van een villa. Vikram Seth vertelt het allemaal zeer levendig. De vertaling uit het Engels van Christien Jonkheer en Babet Mossel is erg goed. Er zijn veel dialogen, waardoor het vlot leest. Hier en daar staat een opsomming om iets uitgebreid te beschrijven. Ik kan me zo helemaal voorstellen hoe het is in de Indiase drukte, bijvoorbeeld op de markt en bij feesten, zoals Holi met de gekleurde poeders en watergevechten.

Verder lezen
30 augustus 2024

De bewaring – Yael van der Wouden

Binnen een paar bladzijden weet ik dat ik een goed geschreven en fascinerend verhaal aan het lezen ben. Isabel gaat met haar twee broers uit eten. Maar Louis heeft weer eens een nieuwe vriendin die hij aan ze wil voorstellen. In het restaurant wordt er een stoel bijgeschoven. Isabel baalt ervan dat ze niet met z’n drieën zijn en laat dat goed merken. Toch zegt Eva aan het eind van de avond dat ze het geweldig vond.

Mijn nieuwsgierigheid is meteen gewekt: wat is dit voor gezin? Louis, Isabel en Hendrik zijn eind twintig en hun ouders zijn overleden. Het is 1961 en ze hebben de Tweede Wereldoorlog dus bewust meegemaakt. In 1944 verhuisden ze van Amsterdam naar een mooi huis in Salland, waar Isabel nog steeds woont.

Isabel heeft geen baan en wel een hulp in de huishouding. Ze ontvangt een toelage, maar van wie? Waarom gaat ze niet werken? Het huis is gekocht door oom Karel en zal na zijn dood naar Louis gaan, de oudste broer, maar Isabel woont er. Waarom laat oom Karel het dan na aan Louis? Deze vragen worden niet beantwoord.

Verder lezen
6 augustus 2024

De tienduizend dingen – Maria Dermoût

Op een eiland in Nederlands-Indië woont de oude mevrouw Felicia in de tuin van Kleyntjes. Ze is de vijfde en laatste generatie van haar familie die daar woont. Haar enige zoon is gestorven. Maria Dermoût beschrijft zeer beeldend hoe het daar is: de specerijenbomen, de dieren, de zee met allerlei schelpjes. Ik heb veel gedeeltes traag gelezen. Het is prachtig en de vergane glorie is meteen voelbaar.

Na deze introductie speelt het volgende hoofdstuk zich veel eerder af. Kort wordt verteld hoe Felicia als meisje bij haar grootmoeder op het eiland woonde. Op achtjarige leeftijd vertrok ze met haar ouders naar Holland, om als jonge vrouw weer terug te komen bij haar oma, met haar zoontje maar zonder man. Ze bouwt haar leven op met allerlei handeltjes, waarmee ze goed geld verdient. Iedereen kent haar.

Verder lezen