De druiven der gramschap – John Steinbeck

Voor de Signal-boekenclub over klassiekers stond dit boek uit 1939 op het programma. Ik zou het uit mezelf niet zo gauw kiezen, maar het is de moeite waard. Het speelt zich af in de Verenigde Staten in de jaren dertig, tijdens de Grote Depressie en de Dust Bowl.

De druiven der gramschap begint met een indringende beschrijving van het platteland, waar de mais smacht naar regen. Mijn favoriete gedeelte gaat over een landschildpad, die langzaam door het landschap kruipt. Dan springt het perspectief naar Tom Joad, die net voorwaardelijk is vrijgekomen uit de gevangenis. Hij had uit zelfverdediging een man doodgeslagen. Nu keert hij terug naar huis door te liften. Het ouderlijk huis is echter verlaten en zwaar beschadigd. Via een man die hij tegenkomt, weet hij dat de hele familie is vertrokken naar een oom iets verderop. Tom is net op tijd om ze terug te kunnen zien, voordat ze de grote reis naar Californië gaan maken.

Verder lezen

De wonderdokter: Albert Willem van Renterghem – Rinus Spruit

Dokter Albert Willem van Renterghem leefde tussen 1845 en 1939. Op hoge leeftijd schreef hij zijn autobiografie, waarbij hij aangaf dat die vanaf 1975 openbaar gemaakt zou mogen worden. Het bleef bij honderd exemplaren, die veelal in archieven verdwenen. Toen Rinus Spruit daar eentje van aantrof in het archief van de gemeente Goes, vond hij het zo interessant dat hij besloot om het boek toegankelijk te maken voor de hedendaagse lezer. En dat heeft hij geweldig goed gedaan! Hij knipte zinnen in stukken en verving woorden die niemand meer kent door modernere termen. Van de 1300 bladzijden bleven er 200 over.

Het begint in 1877. Na twaalf jaar bij de marine vestigt de pasgetrouwde dokter Van Renterghem zich in Heinkenszand, niet ver van zijn geboorteplaats Goes, waar zijn vader huisarts is. De jonge dokter heeft te maken met concurrentie van de oude stijl: vroedmeesters die hun vak in de praktijk hebben geleerd. Langzamerhand wordt de zorg overgenomen door universitair opgeleide artsen. Het beroep van huisarts was in die tijd veel breder dan nu: Van Renterghem trekt ook tanden en voert operaties uit, tot amputaties aan toe. Hij is ontzettend blij met nieuwe mogelijkheden om mensen te verdoven voor een ingreep. Hij beschrijft de ene na de andere anekdote over behandelingen onder vaak armoedige omstandigheden. Ik vind het zeer boeiend om te lezen, maar ook een beetje opsommerig en ik vraag me af of dit het hele boek zo doorgaat. Het antwoord is nee, want de dokter ontwikkelt zich.

Verder lezen

Publieke werken – Thomas Rosenboom

Als je in Amsterdam met je rug naar het centraal station staat, zie je hotel Victoria, dat rondom twee lagere huizen heen is gebouwd. Thomas Rosenboom vroeg zich af hoe dat zo is gekomen en neemt de lezer mee naar 1888. Het Rijksmuseum is net klaar, net als het Concertgebouw dat midden tussen de weilanden ligt. Vanaf de Prins Hendrikkade kan vioolbouwer Vedder sinds een paar jaar het IJ niet meer zien omdat het nieuwe station ervoor is gebouwd. Hij krijgt een royaal aanbod om zijn huis te verkopen. Maar hij neemt het niet zomaar aan; hij weet dat hij een sterke onderhandelingspositie heeft en vraagt een hogere prijs. Dat doet hij ook namens zijn buurman.

Publieke werken wisselt af tussen twee hoofdpersonen: Walter Vedder en zijn neef Chris Anijs, die apotheker is in Hoogeveen. Naast de klanten uit het stadje komen ook de mensen van het Veld naar hem toe, die werken als turfgravers in het veen. Omdat de plaatselijke huisarts niet omkijkt naar die arme sloebers, ontfermt de apotheker zich over hen.

Verder lezen

The island of missing trees – Elif Şafak

Het eiland Cyprus was vroeger bedekt met bomen. Door de recente geschiedenis heeft er een kaalslag plaatsgevonden. The island of missing trees is het verhaal van de liefde tussen Kostas en Defne, die begint als ze tieners zijn in 1974. Hij is Grieks, zij is Turks. Daarom ontmoeten ze elkaar in het geheim. Dat gebeurt meestal in het restaurant The happy fig, waarin een vijgenboom groeit. Je leest het goed: de boom groeit in het restaurant en haar takken steken door een gat in het dak. Het is een gezellige tent, bestierd door Yiorgos en Yusuf. Ook zij zijn stiekem geliefden. Het menu van het restaurant staat in het boek en het is heerlijk om dat te lezen.

Verder lezen

Graafdier – Nikki Dekker

Op het internationaal literatuurfestival in Utrecht (ILFU) hield Nikki Dekker een prachtige presentatie, waardoor ik haar tweede boek Graafdier graag wilde lezen. Haar debuut Diepdiepblauw vond ik fijn, maar ik heb er niet over geblogd, omdat ik niet zo goed wist hoe. Ik weet nog dat het gaat over zeedieren en over genderidentiteit. In de bieb staat het bij de literatuur. Graafdier staat bij de informatieve boeken. In allebei filosofeert Nikki over de wereld om ons heen.

Nikki is uitgenodigd om te schrijven over natuurgebied de Groote Peel en daarom zit ze daar een aantal dagen in een vakantiewoning. ‘Jij houdt erg van de natuur, hè!’ krijgt ze weleens te horen, maar zelf vindt ze dat ze er weinig van weet. Ze kan bijvoorbeeld maar een paar vogelsoorten herkennen. Voor deze schrijfsessie heeft ze een grote stapel boeken over natuur meegenomen, waar ze interessante weetjes uit opdiept. En ze heeft gesprekken met kenners van het gebied, soms op afspraak en soms doordat ze hen tegenkomt.

Verder lezen

Pastorale – Stephan Enter

Pastorale speelt zich af tijdens een lange zomer in de jaren 1980, met een warmte die zo’n typische sfeer geeft aan een boek. Oscar gaat bijna naar zijn examenjaar. Zijn zus Louise studeert en woont op kamers, maar ze is even terug in het ouderlijk huis op het platteland. Het perspectief wisselt tussen de twee.

De verhaallijn van Louise gaat vooral over haar afkeer van het christelijk geloof van haar jeugd. Ze vindt het allemaal onzin en begrijpt niet dat mensen zich zo laten leiden door een oud boek. Sommige mensen zullen zich erin herkennen, maar ik vind het niet origineel en het wordt met weinig humor verteld. In de loop van het boek erger ik me steeds meer aan Louises negatieve houding. Dan lees ik liever iets van de oordeelloze Franca Treur of de flauwe grappen van Maarten ’t Hart.

Verder lezen

Moedermelk – Nora Ikstena

Nog niet eerder werd een boek uit het Lets naar het Nederlands vertaald. Brenda Lelie heeft zich verdiept in de Letse taal en cultuur en Moedermelk is haar eerste vertaling. Voor mijn leesreis om de wereld wilde ik het graag lezen, al verwachtte ik dat het moeilijk zou zijn: Charles zei immers dat hij het moeilijk te volgen vond en bij uitgeverij Koppernik denk ik aan literaire werken die de volle aandacht vragen van de lezer.

In het begin is het inderdaad even wennen, want het perspectief wisselt telkens tussen dat van de moeder, geboren in 1944, en de dochter, geboren in 1969. En dan gaat het ook nog over de grootmoeder. Maar wat is dit prachtig geschreven en vertaald! Vanwege de locatie (een land van de Sovjet-Unie) en af en toe natuurbeschrijvingen doet het me denken aan het werk van Konstantin Paustovski. De moeder uit dit verhaal is vrouwenarts, maar ze worstelt met haar eigen moederschap. Ze wil haar baby geen moedermelk geven, bang om iets door te geven dat ze haar kind niet gunt. Ze verdwijnt een paar dagen en de oma zorgt dat het meisje overleeft.

Verder lezen

Cécile en Elsa, strijdbare freules – Elisabeth Leijnse

Het is een dikke pil, deze biografie van twee zussen die leefden tussen 1866 en 1944. Elisabeth Leijnse legt niet uit wat de aanleiding voor dit boek was, niet aan het begin en ook niet aan het einde, behalve dat er veel bronmateriaal is. Ze begint zomaar te vertellen over de ouders van Cécile en Elsa, die van adel waren, maar niet heel rijk. Er komen al snel heel wat namen voorbij.

Cécile en Elsa de Jong van Beek en Donk worden erg beschermd opgevoed. Ze gaan niet naar school, maar krijgen samen thuis les van een juffrouw. Hierbij ligt de nadruk op vreemde talen, waarvan de zusjes er een paar vloeiend leren spreken en schrijven. In het boek staan foto’s uit het familie-archief, wat een beeld geeft van hoe deze mensen eruitzagen en waar ze woonden.

Verder lezen

De geschikte jongen – Vikram Seth

Dit is het dikste boek dat ik ooit heb gelezen, met 1400 bladzijden. Het speelt zich af in India in 1951, in de fictieve stad Brahmpur. Vier families delen lief en leed. Ze houden van elkaar en ergeren zich. Vikram Seth beschrijft hun levens in korte hoofdstukken en springt behendig van de één naar de ander. Ik pak mijn notitieboekje erbij om de personages te noteren, maar dat blijkt niet zo nodig te zijn. De personages worden duidelijk geïntroduceerd en het zijn er veel, maar niet té veel. Wel is de stamboom af en toe handig om te raadplegen. Ik heb die gefotografeerd uit het papieren boek in de bibliotheek, dat van baksteenformaat is, en lees verder op mijn e-reader.

Een geschikte jongen begint met de bruiloft van Pran en Savita, wat een gearrangeerd huwelijk is. Het is een groot feest dat plaatsvindt in de tuin van een villa. Vikram Seth vertelt het allemaal zeer levendig. De vertaling uit het Engels van Christien Jonkheer en Babet Mossel is erg goed. Er zijn veel dialogen, waardoor het vlot leest. Hier en daar staat een opsomming om iets uitgebreid te beschrijven. Ik kan me zo helemaal voorstellen hoe het is in de Indiase drukte, bijvoorbeeld op de markt en bij feesten, zoals Holi met de gekleurde poeders en watergevechten.

Verder lezen

Het geloof van mijn vader – Corien van Zweden

Wat erf je van je ouders en van hun ouders? Bepaalde eigenschappen, denkbeelden die ze je hebben meegegeven, en voorwerpen na hun overlijden. Corien van Zweden erfde de dagboeken van haar vader. Hij drukte haar op het hart dat ze ermee mocht doen wat ze wilde, wetend dat zijn dochter net als hij journalist was geworden. Tien jaar na zijn overlijden begint ze erin te lezen. En dan duurt het nog een paar jaar, maar nu ligt dit boek er. In Het geloof van mijn vader beschouwt Corien de levens van haar vader en haar opa, en welke invloed zij hebben gehad op haar eigen levenspad.

Kees van Zweden, de vader van Corien, was tien jaar toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak. Hij maakte mee dat zijn woonplaats Den Helder werd gebombardeerd. In 1943 werd zijn vader Jaap gearresteerd, nadat hij was betrapt op het luisteren naar de Engelse radio. Het gezin Van Zweden zat met vijf kinderen aan tafel toen er werd aangebeld. Kees liep naar de deur en twee politie-agenten kwamen binnen. Ze kenden hen wel van gezicht en naam. De agenten kwamen Jaap arresteren, waarop hij ze verzocht om even te wachten, zodat hij de maaltijd met zijn gezin kon afronden. Niemand kon meer een hap door de keel krijgen, behalve Jaap, die rustig zijn bord leegat. Vervolgens pakte hij de bijbel, las een psalm en sprak een gebed uit waarin elk van de gezinsleden werd genoemd. Toen was hij klaar om te gaan.

Verder lezen