geschiedenis

20 januari 2024

De MANIAC – Benjamín Labatut

Dit boek gaat over de geschiedenis van computers, die ons leven hebben veranderd. Het is geen technisch boek, maar het gaat vooral over de levens van beroemde wetenschappers en de invloed die ze hebben gehad op onze wereld. Het start met de natuurkundige Paul Ehrenfest in 1933. Ik vind het boeiend om te lezen.

Het grootste deel van het boek gaat over John von Neumann. Die werkte mee aan de atoombom en de waterstofbom. Hij was geobsedeerd door de wiskunde erachter. Zijn leven wordt verteld door de ogen van diverse mensen die hem goed hebben gekend. Benjamín Labatut gebruikt echter dezelfde stijl voor de meesten van hen, met erg lange zinnen en moeilijke woorden. Daardoor krijgen de verschillende wetenschappers geen eigen gezicht voor mij. Een uitzondering zijn de hoofdstukken van zijn moeder en van één van de collega’s, die ineens heel korte zinnen gebruiken. Het geheel is vast een hele kluif geweest voor Dirk-Jan Arensman, die een knappe prestatie heeft geleverd met zijn vertaling uit het Engels.

Verder lezen
10 januari 2024

Langs de kustlijn – Dorthe Nors

Van Dorthe Nors las ik eerder fictie. Langs de kustlijn staat echter bij de reisboeken in de bibliotheek. Het gaat over de Noordzeekust en speelt zich vooral af in Denemarken, maar de schrijver maakt ook uitstapjes naar Den Helder en Amsterdam. Later komt het Waddeneiland Sylt voorbij, dat nu bij Duitsland hoort, maar vroeger ook wel Deens is geweest.

Dorthe Nors vertelt over hoe ze opgroeide bij het noorden van de westkust van Denemarken, waar ruimte is. Als jong volwassene verhuisde ze naar Kopenhagen. Ze woonde ook een tijdje op het Waddeneiland Fanø. Voor het schrijven van dit boek reist ze per auto langs oude bekende plekken. Soms reist ze samen met een vriendin, bijvoorbeeld als ze een tocht maakt langs kerken met eeuwenoude fresco’s. Onderweg spreekt ze allerlei mensen.

Verder lezen
12 december 2023

De dochter van de zeemeermin – Lydia Rood

In de bibliotheek zag ik deze historische roman over een zeemeermin, die zich afspeelt rond 1400 in Schotland en West-Friesland. Dat is genoeg informatie voor mij om het te willen lezen! De zeemeermin komt echter pas ergens halverwege ten tonele. De eerste helft van het boek speelt zich af in Schotland. Daar woont Muireall bij haar vader, die de heraut is van de koning. Ze wonen bij het kasteel van Edinburgh. Haar moeder was een selkie, die op een dag haar zeehondenhuid had teruggevonden en in zee was verdwenen. Tenminste, dat beweert de heraut.

Verder lezen
17 november 2023

Het unieke memorieboek van Maria van Nesse (1588-1650)

In 2019 werd in een Belgisch archief een bijzonder schrift gevonden, vol met aantekeningen van de Alkmaarse Maria van Nesse. Ze noteerde voornamelijk haar uitgaven, maar ook recepten, schoonmaaktips en grote gebeurtenissen uit haar leven: alles wat ze maar wilde onthouden. Onderzoekers Judith Noorman en Robbert Jan van der Maal stortten zich op dit bijzondere memorieboek. Ze hebben hun eerste bevindingen opgeschreven in dit boek, met als ondertitel nieuwe perspectieven op huishoudelijke consumptie. Het is dus een serieus wetenschappelijk werk, maar voor de geïnteresseerde leek is het ook prima te lezen.

Verder lezen
31 oktober 2023

Sint Nikolaas van Myra – Mattias Rouw

Elk jaar viert de helft van alle Nederlanders Sinterklaas. Maar wie kent de verhalen van de echte Sint Nikolaas? In dit boek vertelt Mattias Rouw wat er is overgeleverd over de bisschop die in de vierde eeuw na Christus leefde en de inspiratiebron vormt voor het huidige feest. Dat doet hij aan de hand van een oude icoon met de levensloop van de heilige.

Het boek is erg mooi vormgegeven, met illustraties van Jedi Noordegraaf. Elk plaatje van de nagetekende icoon vormt uitvergroot het begin van een hoofdstuk met een verhaal over Nikolaas. Dat begint met zijn doop, waarbij baby Nikolaas drie uur lang rechtop in het doopvont staat: een uur voor elk van de drie personen van de drie-eenheid. Dat vond plaats in een kustplaats die nu in Turkije ligt.

Verder lezen
6 augustus 2023

Hanna en de vrijheid – Barbara Felix

Communiste Hanna vlucht in 1934 vanuit Duitsland naar Praag. Haar man Karl zit in de gevangenis. In haar eentje wandelt Hanna de grens over, stiekem door het bos. Dan neemt ze een bus en een trein. Ze is in Praag geboren, al heeft ze nu de Duitse nationaliteit. Het is bijzonder om weer terug te zijn in die prachtige stad.

In Praag woont Hanna’s broer, maar daar kan ze niet blijven. Dus gaat ze naar het vluchtelingenhuis van de Duitse communisten. Daar zitten de mensen zich stierlijk te vervelen. Vluchtelingen mogen niet werken. Ze leven in armoede. Hanna weet toch werk te vinden, bij een krant. Ze vertaalt artikelen uit buitenlandse kranten. Ze heeft de geheime opdracht om communistisch gedachtegoed de krant in te smokkelen.

Verder lezen
22 juni 2023

Lichter dan ik – Dido Michielsen

Dit is het levensverhaal van de Javaanse Isah, verteld door haar vriendin Tjanting. In het eerste hoofdstuk van Lichter dan ik vertelt Tjanting dat Isah haar heeft gevraagd om op te schrijven wat ze allemaal heeft meegemaakt. Pas later wordt duidelijk waarom ze dat zo graag wil. Ik vind het een beetje een lastige start. Gelukkig begint Isah na een paar bladzijden bij haar geboorte en dan ben ik al gauw helemaal geboeid.

In 1850 werd Piranti geboren vlak bij het paleis van de sultan van Java. De naam Isah kwam pas later. Piranti’s moeder werkte als batikster en kleermaakster van de vrouwelijke familieleden van de sultan. Als klein meisje speelde Piranti met twee prinsessen, al had ze dat pas later in de gaten. Als ze tieners zijn, gaat de oudste prinses trouwen. De voorbereiding duurt lang en Piranti’s moeder besteedt veel aandacht aan de speciale kleding die bij een bruiloft hoort. Het wordt prachtig beschreven hoe dit gaat.

Verder lezen
14 juni 2023

Het lied van ooievaar en dromedaris – Anjet Daanje

Na wat moed verzameld te hebben, begin ik aan dit dikke boek. Binnen een paar zinnen glijd ik in het verhaal, dat zich afspeelt in een klein dorp in Yorkshire aan het begin van de negentiende eeuw. Het gebeurt in die tijd nog vaak dat mensen jong sterven, meestal aan infectieziektes of in het kraambed. Als er iemand overlijdt, wordt Susan Knowles geroepen om de overledene af te leggen. Zij maakt mee dat de vijf dochters van pastoor Drayden één voor één aan een longontsteking bezwijken. Sommigen zijn nog een meisje als ze gaan. Eliza May en Millicent worden wel volwassen. Zij zijn de centrale personages van Het lied van ooievaar en dromedaris. Maar het perspectief ligt bij elf anderen, die de delen van het boek vormen.

Deze dikke pil is geïnspireerd op de zussen Brontë. Hun boeken worden nog steeds veel gelezen. Eliza en Millicent schrijven ook allebei een roman, eerst alleen voor zichzelf. Millicent besluit hun manuscripten op te sturen naar uitgeverijen, in de hoop er wat geld mee te verdienen. Uiteindelijk lukt het om de boeken te publiceren, onder pseudoniemen met voornamen die zowel voor mannen als vrouwen gebruikt worden.

Verder lezen
7 juni 2023

Na de bevrijding – Barbara Skarga

De Poolse filosoof Barbara Skarga zat elf jaar gevangen in Rusland, omdat ze tijdens de Tweede Wereldoorlog actief was in het verzet. Jaren later heeft ze haar herinneringen beschreven in Na de bevrijding, wat voor het eerst werd gepubliceerd in 1985 in het Pools. Pas geleden is deze Nederlandstalige editie verschenen. Vroeger had iedereen De Goelag Archipel van Aleksandr Solzjenitsyn in de kast staan, waarin de Rus vertelt over zijn jaren in de kampen. Ik heb het nog niet gelezen. Dit boek is geschreven door een buitenlandse vrouw en die beleeft het toch heel anders dan een Russische man.

Barbara bracht eerst anderhalf jaar door in de gevangenis. Daar zat een hele groep vrouwen samen in een kale cel. Het enige meubelstuk was een lage tafel. En er was een parasja: een emmer waarmee water werd gehaald en als die dan weer leeg was deden ze hun behoefte erin. Het licht ging nooit uit en de dekens waren erg dun. Maar het was nooit koud, want de vrouwen lagen dicht bij elkaar.

Na de gevangenis zat Barbara in verschillende kampen, waar ze diverse werkzaamheden uitvoerde. Zo was ze verpleegster in een hospitaal. Ook werkte ze in een baksteenfabriek midden in de Siberische steppe. In de winter kan het daar wel vijftig graden vriezen en in de zomer is het er zeer warm. Ontsnappen had geen zin, want de dichtstbijzijnde stad was 800 kilometer verderop. Alleen per trein kon je er komen en vertrekken.

Verder lezen
29 mei 2023

Alias Grace – Margaret Atwood

In 1843 werd Grace Marks veroordeeld voor de moord op haar werkgever. Ze was toen zestien jaar en werkte als dienstmeisje voor Thomas Kinnear, een alleenstaande man. De moord werd gepleegd door een mannelijke bediende, die de doodstraf kreeg. De rol van Grace bleef onduidelijk vanwege tegenstrijdige verklaringen en daarom werd haar straf omgezet in levenslang. De huishoudster werd ook vermoord, maar voor haar is nooit een rechtszaak geweest, omdat de straffen al hoog genoeg waren.

Alias Grace begint met fragmenten uit verschillende bronnen, waardoor het wat moeite kost om erin te komen. Er zijn gedichten, stukjes uit kranten en brieven. Het verhaal krijgt vaart als dokter Simon Jordan geïnteresseerd raakt in Grace. In een serie gesprekken vertelt Grace haar levensverhaal aan de arts. De moord is op dat moment zestien jaar geleden. Grace werkt inmiddels in het huishouden van de gevangenisdirecteur, terwijl ze de nachten nog doorbrengt in haar cel. Ze heeft ook een tijdje in een psychiatrische instelling gezeten. Simon Jordan droomt ervan om zijn eigen psychiatrische ziekenhuis te beginnen, maar hij moet zich nog bewijzen als onderzoeker. Hij wil Grace helpen om haar geheugen terug te krijgen, want van het moment van de moord kan ze zich niets herinneren. Bovendien zou een rapport van hem Grace vrij kunnen krijgen.

Verder lezen