non-fictie

10 januari 2024

Langs de kustlijn – Dorthe Nors

Van Dorthe Nors las ik eerder fictie. Langs de kustlijn staat echter bij de reisboeken in de bibliotheek. Het gaat over de Noordzeekust en speelt zich vooral af in Denemarken, maar de schrijver maakt ook uitstapjes naar Den Helder en Amsterdam. Later komt het Waddeneiland Sylt voorbij, dat nu bij Duitsland hoort, maar vroeger ook wel Deens is geweest.

Dorthe Nors vertelt over hoe ze opgroeide bij het noorden van de westkust van Denemarken, waar ruimte is. Als jong volwassene verhuisde ze naar Kopenhagen. Ze woonde ook een tijdje op het Waddeneiland Fanø. Voor het schrijven van dit boek reist ze per auto langs oude bekende plekken. Soms reist ze samen met een vriendin, bijvoorbeeld als ze een tocht maakt langs kerken met eeuwenoude fresco’s. Onderweg spreekt ze allerlei mensen.

Verder lezen
17 november 2023

Het unieke memorieboek van Maria van Nesse (1588-1650)

In 2019 werd in een Belgisch archief een bijzonder schrift gevonden, vol met aantekeningen van de Alkmaarse Maria van Nesse. Ze noteerde voornamelijk haar uitgaven, maar ook recepten, schoonmaaktips en grote gebeurtenissen uit haar leven: alles wat ze maar wilde onthouden. Onderzoekers Judith Noorman en Robbert Jan van der Maal stortten zich op dit bijzondere memorieboek. Ze hebben hun eerste bevindingen opgeschreven in dit boek, met als ondertitel nieuwe perspectieven op huishoudelijke consumptie. Het is dus een serieus wetenschappelijk werk, maar voor de geïnteresseerde leek is het ook prima te lezen.

Verder lezen
31 oktober 2023

Sint Nikolaas van Myra – Mattias Rouw

Elk jaar viert de helft van alle Nederlanders Sinterklaas. Maar wie kent de verhalen van de echte Sint Nikolaas? In dit boek vertelt Mattias Rouw wat er is overgeleverd over de bisschop die in de vierde eeuw na Christus leefde en de inspiratiebron vormt voor het huidige feest. Dat doet hij aan de hand van een oude icoon met de levensloop van de heilige.

Het boek is erg mooi vormgegeven, met illustraties van Jedi Noordegraaf. Elk plaatje van de nagetekende icoon vormt uitvergroot het begin van een hoofdstuk met een verhaal over Nikolaas. Dat begint met zijn doop, waarbij baby Nikolaas drie uur lang rechtop in het doopvont staat: een uur voor elk van de drie personen van de drie-eenheid. Dat vond plaats in een kustplaats die nu in Turkije ligt.

Verder lezen
3 oktober 2023

Drinkbare rivieren – Li An Phoa

Li An Phoa is een wereldreiziger. Ze wandelde langs rivieren in allerlei landen. De eerste reis uit dit boek is een kanotocht in Canada, die ze prachtig beschrijft. De rivier de Rupert wordt bedreigd door de komst van een waterkrachtcentrale. Hele dorpen komen daardoor onder water te staan. Dit zal enorme invloed hebben op de levens van de inheemse bevolking.

Iemand zegt tegen Li An: ‘Je geboorteplek is je eerst leraar’. Dat brengt haar terug naar haar geboorteplaats Capelle aan de IJssel. Dat is wel de laatste plaats waar ze aan had gedacht, maar ook daar is natuur te vinden. Ze ontdekt een prachtig park in de buurt van het huis waar ze opgroeide.

Verder lezen
2 september 2023

De wenteltrap – Karen Armstrong

Karen Armstrong heeft geen theologie gestudeerd, maar ze is wel bekend geworden met haar boeken over de grote religies. In De wenteltrap vertelt ze hoe haar leven is verlopen en hoe ze uiteindelijk schrijver werd. Het is een vervolg op Door de nauwe poort, dat gaat over de zeven jaren die ze als non in een zeer streng klooster doorbracht. Dat eindigt met de eerste weken na haar uittreding.

Sommige mensen in haar omgeving hadden de verwachting dat ze ontzettend opgelucht was, nu ze zich niet meer aan al die regels hoefde te houden. Maar hoe bouw je een leven op als je helemaal hebt afgeleerd om zelf na te denken? Studeren kon Karen wel, maar eigen gedachtes vormen lukte haar amper. Toch begon ze aan een proefschrift over een Engelse dichter.

Deze jaren werden bepaald door diverse psychiaters, waar Karen bij in therapie was. Ze viel namelijk regelmatig flauw, iets wat in het klooster was begonnen. De psychiaters, die in het boek als één persoon zijn voorgesteld, vertelden dat dit vast veroorzaakt werd door haar jeugd. De periode in het klooster werd totaal genegeerd. Karen was doodsbang dat ze zou eindigen in een gesloten inrichting, want ze boekte geen enkele voortgang. Ze bleef flauwvallen. En soms kon ze zich een paar uur niet meer herinneren, waardoor ze afspraken miste.

Verder lezen
1 augustus 2023

Waarom we niet bang hoeven te zijn voor kernenergie – Marco Visscher

Toen ik vorig jaar meeliep met de Klimaatmars, trof ik veel eensgezindheid. Maar er was één duidelijke tegenstelling: er liepen mensen rond met borden tegen kernenergie én er waren mensen die juist voor kernenergie demonstreerden. Toen kwam het boek Waarom we niet bang hoeven te zijn voor kernenergie uit en die titel trok mijn aandacht.

Marco Visscher vertelt de geschiedenis van de kernenergie in klare taal. Hij is geen techneut en je zult in dit boek dan ook geen technische uiteenzetting vinden over hoe een kerncentrale precies werkt. Het gaat meer over de mensen, te beginnen met de ontdekkers van straling. Dat was een geweldige ontdekking. De uitvinding van de röntgenfoto’s heeft veel invloed gehad op de medische zorg. Helaas ondervonden onderzoekers ook de nadelen nadat ze aan veel te veel straling werden blootgesteld.

Verder lezen
7 juli 2023

Wieren – Miek Zwamborn

Dit is een zeer origineel boek. Ik lees wel vaker non-fictie over bepaalde aspecten van de natuur, maar dit is anders. Miek Zwamborn schrijft over zeewier vanuit allerlei perspectieven: wetenschap, geschiedenis, kunst en allerlei toepassingen door mensen.

In het begin worden de termen ‘algen’ en ‘wieren’ door elkaar gebruikt en het is me nog steeds niet duidelijk of het ene nou een deelgroep van de andere is. Het boek heeft geen duidelijke structuur. Historische weetjes worden afgewisseld met eigen ervaringen van de schrijver, wat haast poëtisch wordt. Ze heeft een huis op het Schotse eiland Mull en daar oogst ze zelf weleens zeewier, om ermee te koken.

Verder lezen
27 juni 2023

Intimiteit – Paul Verhaeghe

Psychiater Paul Verhaeghe schrijft boeiende boeken waarin hij het gedrag en ervaringen van mensen duidt aan de hand van maatschappelijke ontwikkelingen. In Intimiteit richt hij zich op de verhouding van mensen tot hun lichaam. Wie spanning en emoties niet goed kan voelen, loopt zichzelf voorbij en wordt sneller ziek dan wie dat wel kan. Hoe goed je dat kunt, wordt beïnvloed door je opvoeding en door de maatschappij om ons heen.

Hoe dit is veranderd, valt af te lezen aan psychiatrische aandoeningen. Vroeger was neurose de meest voorkomende psychische ziekte, doordat mensen hun behoeftes moesten onderdrukken. Dat werd ze met name geleerd in de kerk. Tegenwoordig vindt men juist dat je moet genieten. Het hoogste doel is gelukkig zijn. Het tegenovergestelde daarvan is een depressie, wat nu de meest voorkomende psychische aandoening is. Via reclame en sociale media worden we continu geconfronteerd met het perfecte plaatje, waar natuurlijk niemand aan kan voldoen. Dit beïnvloedt hoe we over onszelf denken.

Verder lezen
1 mei 2023

Revolusi – David van Reybrouck

Revolusi stond al lang op mijn verlanglijstje. Het is een dik boek over Nederlands-Indië en de bevrijding van Indonesië in 1945. David van Reybrouck heeft er talloze ooggetuigen voor geïnterviewd. Eerder oogste hij al lof voor zijn boek Congo, over de Belgische kolonie. Waarom hij dan als Belg nu over Nederlands-Indië wilde schrijven? Omdat het een heel groot land is, qua inwoneraantal het vierde van de wereld. En omdat het heel veel invloed heeft gehad op de wereldpolitiek. Toch weten Nederlanders er amper wat vanaf, betoogt hij aan het begin van dit boek.

Het begint met de geschiedenis van Indonesië, vanaf het moment dat de eerste Nederlanders er voet aan wal zetten rond 1600. Eerst werd er gehandeld in specerijen zoals peper en kruidnagel. Later werden dat koffie en suiker. De VOC groeit en schuwt niet om geweld te gebruiken. Ook toen de slavernij officieel was afgeschaft in de negentiende eeuw, werden inheemse mensen uitgebuit.

Verder lezen