Misschien wel niet – Jannah Loontjens

Misschien wel niet gaat over Mascha, bacterioloog, moeder van Oscar en Bobby, vrouw van Tom. Maar liever wil ze zo niet beschreven worden. Ze is Mascha, punt. Tom denkt dat Mascha depressief is, maar zelf voelt ze zich gewoon moe. Haar leven is saai geworden: ze kan al voorspellen wat Tom gaat zeggen, ook al gaat het over een onderwerp waar ze het nog niet eerder over hebben gehad. Op een dag breekt ze haar elleboog, doordat ze met Oscar op de fiets een zeppelin achternagaat. De mitella vindt ze een mooi excuus om dingen niet te doen. Toch gaan de meeste dingen gewoon door: voor de kinderen zorgen, werken en feesten met haar vrienden. Wat wel spannend is, zijn de gesprekjes die Mascha op Facebook voert met Rafiq, een jonge Marokkaan die zegt dat hij in New York woont. De chats worden steeds pikanter. Mascha vindt het ene moment dat het geen kwaad kan, maar een andere keer twijfelt ze wel waar de grens ligt. Wanneer heet het vreemdgaan? Ondertussen heeft ze het vermoeden dat Tom vreemdgaat met Susan, één van hun goede vrienden.

Tom is filosoof, net als schrijfster Jannah Loontjens. Op driekwart van het boek houdt Tom een lezing over online leven:  “We zijn met onze gedachten vaak niet ‘hier’ maar online.” Dat herken ik wel: tijdens vergaderingen zitten mensen openlijk op hun telefoon hun mail te checken. Maar als ik een boek zou gaan zitten lezen, zou men dat vast heel onbeleefd vinden. “Moeten we niet meer nadenken over technologische ontwikkelingen in plaats van ons zomaar mee te laten slepen?” Dit is natuurlijk niet nieuw. Al sinds de industriële revolutie roepen filosofen dat we moeten nadenken voordat we een nieuwe techniek gaan gebruiken. In de praktijk gebeurt dat zelden. Wel zie ik om mij heen dat mensen nadenken over hun eigen mediagebruik. Regelmatig besluit iemand om bewust minder televisie te gaan kijken, een tijdje niet te twitteren of van Facebook af te gaan.

Omslag misschien wel niet-lr

Tot aan de lezing van Tom viel het mij niet speciaal op dat Mascha vaak met haar telefoon of met Facebook bezig is. Aan de andere kant is het mij weleens opgevallen dat sommige schrijvers net doen alsof het internet niet bestaat, ook al speelt hun verhaal in het heden. Maakt dat hun boeken tijdloos, langer houdbaar? Of zou het op den duur heel vreemd overkomen om dat totaal te negeren?

Mascha – ik lees haar gedachten, maar ze gaat niet leven voor mij. Misschien soms, in de groentewinkel bij Mehmet. Of als het over haar zoontjes gaat. Maar die feestjes… ik vraag me af of hoogopgeleide volwassen mensen met kinderen echt zulke feestjes met veel drank en coke en seks geven. Ik kan het me maar moeilijk voorstellen. Misschien is dat naïef, maar dat houd ik dan liever zo. Jannah Loontjens schrijft goed en het boek leest lekker. Sommige filosofische stukken vond ik wel interessant. Maar ik had dit boek ook makkelijk halverwege een paar dagen kunnen laten liggen, zonder dat ik eraan moest denken. Terwijl ik meestal vaak aan mijn boeken denk, bijvoorbeeld tijdens mijn werk of op de fiets. Het kostte geen moeite om het uit te lezen, maar ik zal het ook weer snel vergeten.

Dit boek heb ik gelezen in het kader van de boekenclub ‘Een perfecte dag voor literatuur’. Klik om te lezen wat andere bloggers hier vandaag over hebben geschreven.

In praise of slowness – Carl Honoré

Ik hou van dingen snel doen: ik denk, werk, lees, wandel en fiets het liefst net iets harder dan anderen. Dat lijkt me wel zo efficiënt. Daarom trok het boek In praise of slowness mijn aandacht. (Het is ook in het Nederlands vertaald onder de titel Slow: een wereldwijde revolutie.)  Hierin legt Carl Honoré uit hoe de wereld is veranderd doordat we dingen steeds sneller willen doen. Ons leven wordt bepaald door de klok. Onze spullen worden massaal geproduceerd in fabrieken en we eten fastfood. Mensen op straat zijn steeds sneller gaan wandelen, als ze tenminste niet de auto nemen. Boeken als One-minute bedtime stories verkopen heel goed. Kinderen worden gestimuleerd om zo snel mogelijk hun diploma’s te halen, zowel op school als in hun vrije tijd. Veel mensen werken keihard om hun deadlines te halen.

En toch… de briljantste ingevingen krijg je als je ontspannen bent: op de wc, onder de douche of op de fiets. Het is dus belangrijk om ook je brein regelmatig in de langzame stand te zetten. Mediteren kan helpen om dat structureel in je leven in te bouwen. Fastfood is ongezond en ongezellig, dus neem de tijd om zelf te koken, dat hoeft niet eens zo lang te duren. Kook met verse groenten en voeg zelf de kruiden toe. Eet aan tafel met je gezin. Ook in mijn eigen omgeving zie ik de tegenbeweging. Mensen vinden het leuk om ‘vergeten’ groente te eten die in kleine hoeveelheden worden geteeld. Het is hip om handgemaakte meubels te kopen. Langzame hobby’s worden weer beoefend. Dan kan je denken aan breien en tuinieren, maar ook lezen: boekenclubs schieten als paddenstoelen uit de grond en door Harry Potter zijn jongeren weer aan het lezen. Je kunt nog verder gaan door boeken langzamer te lezen… of ze in elk geval over een langere tijd te verspreiden en niet binnen een dag uit te lezen. Ik ben wel benieuwd wat jullie van dat idee vinden!

download (19)

De boodschap van dit boek is: sneller is niet altijd efficiënter of beter. Het gaat om de balans tussen snel en langzaam. De kunst is om het juiste tempo te vinden. Vaak is het beter om dingen iets langzamer te doen, voor een betere kwaliteit. Ook is het voor je eigen gemoedsrust prettiger om niet altijd haast te hebben.

Het boek staat boordevol voorbeelden. De schrijver heeft mensen van over de hele wereld geïnterviewd. Hij heeft ook veel dingen zelf uitgeprobeerd, bijvoorbeeld workshops meditatie en tantra-seks. Ook vertelt hij hoe de Slow Movement (Langzaam-beweging) zijn eigen leven heeft beïnvloed: hij was gewend om veel eten te bestellen, nooit aan tafel te eten maar voor de tv en om alles met de auto te doen.

Met mij lijkt het nog wel mee te vallen: ik heb genoeg tijd om te koken en te lezen, ik ga elke dag lunchwandelen en fiets naar mijn werk. Mediteren doe ik sinds een paar maanden elke dag. Wel heeft dit boek me doen beseffen dat je steeds bewust kunt kiezen in welk tempo je iets gaat doen. Het kan prettig zijn om eenvoudige dingen eens met aandacht en wellicht wat langzamer te doen. Mijn favorieten zijn met aandacht groente snijden (voel de groente, proef de groente, geniet van de kleuren en geuren) en met aandacht fietsen (ik kijk graag naar bomen en bloemen).  Dit boek krijgt een opvallende plaats in de boekenkast, zodat ik er nog eens aan zal denken.

Zenmeditatie en Boeddhisme

Sinds een paar maanden volg ik een meditatiecursus bij zen.nl. Als boekenwurm wil ik natuurlijk ook lezen over de achtergrond hiervan en dat bracht me tot de volgende drie boeken.

Leer denken wat je wil denken – Rients RitskesLeer denken

Dit is het boek bij de introductiecursus van zen.nl. Het is erg duidelijk geschreven, met veel voorbeelden. Soms lijkt de schrijver zichzelf wel erg goed te vinden, maar ik denk dat hij gewoon heel graag zijn enthousiasme wil delen door te laten zien wat een positieve invloed zen op zijn eigen leven heeft. In de lessen voegt de docent haar eigen ervaringen eraan toe en dat is erg waardevol.
Wat zowel in het boek als in de lessen opvalt is dat het bijna niet over het boeddhisme gaat, maar meer over de psychologische werking van meditatie. Eerst vond ik dat wel erg prettig, omdat ik een christelijke achtergrond heb en die niet wil dwarsbomen. In het christendom is meditatie ook een gebruikelijke vorm van gebed. Maar mijn nieuwsgierigheid wint het en daarom wilde ik toch wat meer weten over het boeddhisme.

Vorm is leegte, leegte is vorm – Thich Nhat Hanh

Verder lezen

Oryx and Crake – Margaret Atwood

Op mijn boekenlijst stond The year of the flood van Margaret Atwood. In de bibliotheek ontdekte ik dat dit het middelste deel is van een trilogie. De boeken kunnen afzonderlijk van elkaar gelezen worden, maar ik besloot om braaf bij het eerste deel te beginnen: Oryx and Crake. Het derde deel is vorig jaar verschenen en heet MaddAddam. De boeken zijn ook naar het Nederlands vertaald. Het Engels is wel pittig, maar ik zou dit toch niet in vertaling willen lezen, vanwege de vele fantasiewoorden.

Oryx en Crake spelen belangrijke rollen in het boek, maar de hoofdpersoon is hun goede vriend Jimmy, die later Snowman is gaan heten. Het verhaal start op het moment dat Snowman één van de laatste nog overgebleven mensen is, of misschien wel de allerlaatste. Hij denkt terug aan hoe het zover gekomen is, startend bij zijn jeugd waarin hij Crake leerde kennen. Ik vond de jeugd van Snowman interessant, het schetst een beeld van de wereld in de jaren voor de fatale ramp. Dit speelt zich af in de nabije toekomst. De scènes uit het verleden van Jimmy worden afgewisseld met het leven van Snowman na de ramp. Hij moet zien te overleven en hij moet zorgen voor de Crakers: genetisch gemanipuleerde mensen die door Crake zijn gemaakt, naar zijn ideaalbeeld van de mens. De spanning wordt er goed in gehouden door deze afwisseling. Aan het begin wordt je nieuwsgierigheid gewekt en daarna wordt steeds meer onthuld van de geschiedenis die tot de fatale ramp heeft geleid.

Margaret Atwood heeft een rijke fantasie, soms tot in het absurde. Veel zaken vond ik erg goed uitgekiend, terwijl sommige andere wat minder geloofwaardig zijn, maar dat stoorde me niet. Dit boek is 11 jaar geleden geschreven is en daarom kloppen sommige dingen niet helemaal, omdat de ontwikkelingen op technisch vlak inmiddels een iets andere kant uit zijn gegaan. Genetische manipulatie en kruisingen van dieren komen veelvuldig voor. Dieren en mensen kunnen naar wens worden aangepast, met de Crakers als ultiem resultaat. Het levert oplossingen voor diverse problemen, maar brengt ook gevaren met zich mee. Ook klimaatverandering is duidelijk aanwezig, met extreme hitte en elke dag storm.

download (10)

Natuurlijk komen ethische vragen dan om de hoek kijken: Jimmy vraagt zich af of het wel ethisch verantwoord is om een kip te maken zonder snavel, ogen en met minder hersenen zodat het ‘ding’ geen pijn kan voelen en bijna alleen uit kippenborst bestaat om op te eten. Er komen ook vegetariërs en veganisten voor in het boek, terwijl aan de andere kant veel mensen wel vlees blijven eten. Ze eten wel veel surrogaatvoedsel, omdat er blijkbaar tekorten zijn aan vlees, kaas, koffie en bier.

Oryx and Crake schetst een beeld van hoe onze toekomst eruit zou kunnen zien. Ik vermoed dat het weleens dichter bij de waarheid zou kunnen liggen dan wij ons kunnen voorstellen. Daarom denk ik dat de grote fantasie van fictie-schrijvers een belangrijke bijdrage kan leveren aan wetenschapsfilosofie en ethiek.

magatwood-library-thing

The fault in our stars – John Green

the-fault-in-our-stars-green-9780141345635-voorkant

Hazel (16) ontmoet Augustus (17), een ontzettend leuke jongen. Hij flirt vanaf het begin met haar. Dit is een heerlijk boek met romantiek en humor. Hazel en Augustus zijn allebei nogal bijdehand en ze filosoferen graag met elkaar. Tot zover ben je er nog? Dan hoop ik dat je nu niet af gaat haken. Hazel en Gus kennen elkaar namelijk van een groep voor tieners met kanker. Dat zorgt ervoor dat ze meer dan andere tieners nadenken over de zin van het leven: moet je een onuitwisbare indruk maken? Wil je herinnerd worden door veel andere mensen? Maar die herinnering duurt toch nooit eindeloos… Hun ziektes maken het verhaal niet zwaarmoedig, maar geven het wel diepgang en dat maakt dit boek zeer de moeite waard.

*spoiler alert* Nu ga ik een stukje van het verhaal verklappen, dus als je dat niet wilt weten moet je deze alinea even overslaan ; )
Hazels favoriete boek speelt een belangrijke rol. Augustus gaat het ook lezen en allebei kunnen ze het niet hebben dat het een open einde heeft. Ze sturen de schrijver brieven en mailtjes totdat hij antwoordt: ‘Ik kan je niet zomaar mailen wat er gebeurt met de hoofdpersonen uit het boek. Maar als je ooit een keer in Amsterdam bent, kom je maar langs en dan zal ik het je persoonlijk vertellen.’ Augustus mag nog een wens in vervulling laten gaan via een stichting voor kinderen met kanker en hij kiest ervoor om met Hazel naar Amsterdam te gaan. Ik vond het erg leuk om te lezen hoe de Amerikaanse Hazel naar Amsterdam kijkt. Toevallig fietste ik afgelopen week zelf over de Amsterdamse grachten en ik heb er extra van genoten, omdat ik net had gelezen hoe mooi Hazel die oude huizen vond. 

John Green schrijft heel fijn. Het boek leest gemakkelijk, al las ik sommige filosofische zinnen wel een paar keer over, ook gewoon omdat ze zo mooi waren. Het is een boek om bij te lachen en te huilen. Kortom: een mustread!

De ondraaglijke lichtheid van het bestaan – Milan Kundera

De ondraaglijke lichtheid van het bestaan beschrijft het leven van vier hoofdpersonen die door de liefde met elkaar verbonden zijn. Het gaat vooral de verhoudingen tussen deze personen en hun gevoelens voor elkaar. De hoofdpersonen komen net als Milan Kundera uit Tsjechië en het boek speelt zich grotendeels daar af. Het communisme en de gevolgen daarvan vormen dan ook een belangrijk thema. Daarnaast gaat het over esthetiek, als tegenstelling van het communisme.

Het verhaal wordt niet chronologisch verteld: in zeven delen belicht de schrijver de zaken telkens vanuit een ander perspectief en een ander tijdstip. Dat past goed bij de filosofische en poëtische stijl van het boek. Het verhaal is de kapstok om de gedachten van de hoofdpersonen en filosofische overwegingen van de schrijver weer te geven. De korte hoofdstukken zorgen ervoor dat je toch makkelijk verder leest.

kundera-kl Verder lezen

De grens – Riikka Pulkkinen

1

De grens (vertaling van Raja) is de indrukwekkende debuutroman van de Finse Riikka Pulkkinen, geboren in 1980. Het boek gaat over de zestienjarige Mari en over Anja, die allebei worstelen met de liefde. Mari wordt verliefd op haar leraar Fins en worstelt met haar onzekerheid. Ze is een echte puber, al kan ze soms erg volwassen overkomen op anderen, wat haar erg eenzaam maakt. De echtgenoot van Anja lijdt aan de ziekte van Alzheimer. Hij heeft haar gesmeekt om hem te doden als hij haar niet meer herkent. Verder lezen