klassieker

10 september 2018

Anna Karenina – deel 1

Eindelijk is het zo ver. Dit najaar lezen we met ongeveer vijftien mensen tegelijk de Russische klassieker Anna Karenina, na mijn oproep van vorige maand. Net terug van vakantie begin ik in het dikke boek dat thuis op me heeft gewacht. Op de eerste bladzijden merk ik al dat het veel mooier is dan ik had gehoopt. Ik begrijp volkomen waarom dit boek zo populair is geworden en nog steeds zoveel gelezen wordt, ook al is het al bijna anderhalve eeuw geleden dat het voor het eerst werd uitgegeven.

Het boek begint met een huwelijkscrisis tussen Stipa Oblonski en zijn vrouw Dolly. Hij is vreemdgegaan en zij heeft dat ontdekt. Later komt Anna, de zus van Stipa, op bezoek. Zij praat met Dolly en weet haar zo gerust te stellen. De crisis is bezworen en iedereen haalt opgelucht adem.

Verder lezen

31 augustus 2018

Boek der omzwervingen – Konstantin Paustovski

In het zesde en laatste deel van zijn autobiografie reist Konstantin Paustovski naar allerlei uithoeken van de Sovjet-Unie. Het begint echter treurig, met de dood van zijn moeder en zijn zus. Nu heeft hij geen familie meer. Dat ontheemde gevoel komt verder niet meer aan bod. Het lijkt wel of mede-schrijvers zijn familie zijn geworden: journalisten die hij ontmoet op de redactie van kranten, en later mensen die hij ontmoet in een zomerhuis dat speciaal voor schrijvers is bedoeld, om aan een boek te kunnen werken. De stukken over de schrijvers vind ik echter niet zo heel interessant; die lees ik wat vluchtiger door.

Door de vele plekken waar Paustovski woont, is het boek nogal fragmentarisch van opzet. In elk hoofdstuk zit hij weer ergens anders. Een aantal keren verwijst hij naar andere boeken, die hij eerder heeft geschreven en waar ook autobiografische elementen in zitten. Verder merkt hij zelf op dat hij af en toe afdwaalt, waarbij hij excuses maakt aan de lezer. Er zijn wel weer een aantal prachtige beschrijvingen van de natuur en de lokale bevolking bij, die helemaal tot hun recht komen in de sublieme vertaling van Wim Hartog.

Toch heeft dit zesde deel veel indruk op mij gemaakt en dat komt door de hoofdstukken over Lenin en Stalin. Hiervan is een deel oorspronkelijk gecensureerd, maar ze zijn teruggevonden en in de recente heruitgave van Van Oorschot opgenomen. Verder lezen

5 augustus 2018

Wij lezen Anna Karenina

Vorig jaar verscheen een nieuwe uitgave van Anna Karenina van Lev Tolstoi in een nieuwe vertaling van Hans Boland. Ik zag hem bij De wereld draait door en bedacht dat ik deze klassieker graag eens zou willen lezen. Tegelijk zie ik een beetje op tegen dat dikke, oude boek. Het is niet voor niets een klassieker geworden, dus er moet iets briljants aan zijn, maar misschien is het ook wel moeilijk door te komen. Laatst bleek dat ik niet de enige ben die er zo tegenaan kijkt en het idee borrelde op om het samen, tegelijkertijd te gaan lezen. Doe je ook mee?

Anna Karenina kwam voor het eerst uit in het Russisch in 1877. In het verhaal is Anna getrouwd met een twintig jaar oudere workaholic. Ze wordt verliefd op de jonge Vronski, waarmee ze een affaire begint. Het gaat bij dit boek ook om de manier waarop alles beschreven is, met veel details.

Verder lezen

1 augustus 2018

De sprong naar het zuiden – Konstantin Paustovski

Met deel vijf nader ik het einde van Konstantin Paustovski’s autobiografie in zes delen. Toch is Paustovski pas net dertig, want het is 1923. Aan het begin van De sprong naar het zuiden is hij nog op het schip waarmee deel vier eindigde. Ze varen over de Zwarte Zee en doen de haven van Soechoem aan. Op dat moment is Abchazië in quarantaine vanwege nare besmettelijke ziektes, althans, dat beweert men. Het is dus niet de bedoeling dat mensen er van boord gaan, maar Paustovski krijgt het voor elkaar dat hij toch even een uurtje aan wal mag. Zijn koffer moet achterblijven, om ervoor te zorgen dat hij wel weer terugkomt. Gelukkig heeft hij wel geld bij zich en hij besluit om een tijdje in dat bijzondere land te vertoeven.

Voor mij was toentertijd alles vreemd in Abchasië, de bergen, de rivieren, de plantengroei, de mensen. De reusachtige bergtoppen waarvan ik de namen nog niet kende, tekenden zich het scherpst af tijdens de zonsondergang. In het licht van de ondergaande zon gloeiden hun ijzige tanden als kolen. (…)
Deze eerste, enigszins onheilspellende indruk van de bergen veranderde pas in de lente toen ik diep in Abchasië doordrong en de bergen in hun volle schoonheid met hun beukenbossen, schuimende rivieren en wildwoekerende begroeiing aanschouwde.
Ik kende niemand in Soechoem en zwierf vaak in mijn eentje in de omgeving van de stad rond. Ik durfde niet ver weg te gaan.

Verder lezen

15 juli 2018

De tijd van de grote verwachtingen – Konstantin Paustovski

Het vierde deel van Konstantin Paustovski’s autobiografie speelt zich bijna helemaal af in Odessa rond 1920. De stad is geblokkeerd en de mensen kunnen geen kant op. Ze lijden honger en kou. Maar terugkijkend weet Paustovski vooral de mooie momenten te herinneren.

De tijd heeft van vroegere zorgen en noden reeds lang de scherpe kantjes afgeslepen. Het geheugen keert er slechts met tegenzin naar terug en geeft de voorkeur aan de gelukkige herinneringen van het verleden met zijn schaarse vrolijke momenten, die in de loop van de jaren hun volle omvang en betekenis hebben gekregen. Tyfus noch honger, ons ijzige kamertje noch de totale onzekerheid over de dag van morgen heeft ons geloof in een gelukkig lot voor ons volk kapot kunnen maken.

Verder lezen

22 juni 2018

Begin van een onbekend tijdperk – Konstantin Paustovski

Vorig jaar las ik het prachtige eerste deel over de jeugd van Konstantin Paustovski en het indrukwekkende tweede deel over zijn studententijd (waarin amper wordt gestudeerd). Het derde deel van zijn autobiografie is getiteld Begin van een onbekend tijdperk en speelt zich af in 1917, tijdens de Russische revolutie. De mensen leven in enorme onzekerheid over de meest basale dingen: waar haal ik vandaag eten vandaan en hoe veilig is de plek waar ik nu woon? Paustovski vertrekt op een gegeven moment van Moskou naar de Oekraïne, waar zijn zus en moeder al naartoe zijn gevlucht. Zijn reizen leveren ongelooflijke verhalen op, bijvoorbeeld hoe het was in een goederentrein die in 18 dagen van Kiev naar Odessa reed. Ik heb even opgezocht hoe lang dat is: amper 500 kilometer. Maar in oorlogstijd mag je al blij zijn als je zo’n rit overleeft. Paustovski lijkt het geen probleem te vinden om steeds te verhuizen, maar er is een grens: hij gaat niet buiten Rusland. Hij houdt van zijn enorme, uitgestrekte land, al is het er zo zwaar en gebeuren er absurde dingen. Als het fictie was, zou het ongeloofwaardig zijn, zo vaak ontloopt hij de dood op het nippertje.

Verder lezen

6 april 2018

The mists of Avalon – Marion Zimmer Bradley

The mists of Avalon is gebaseerd op de klassieke verhalen over koning Arthur en inmiddels is het zelf een klassieker geworden. Velen van jullie stemden erop in mijn vorige poll, vanwege goede herinneringen aan het lezen van dit dikke boek. Zelf heb ik goede herinneringen aan een ander boek van Marion Zimmer Bradley. Dat ging over de brand van Troje en ik las het als tiener. Ik besloot nu voor het Engels te kiezen en rekende op vele uren leesplezier.

Marion Bradley beschrijft het leven van koning Arthur, maar dan vanuit het oogpunt van vrouwen, waaronder zijn moeder, zijn zus en zijn echtgenote. Verder lezen

17 november 2017

Onrustige jeugd – Konstantin Paustovski

Na een pauze van twee maanden wilde ik graag door in het tweede deel van de autobiografie van Konstantin Paustovski. In Verre jaren las ik over zijn kindertijd, die hij op weergaloze manier beschrijft. Onrustige jeugd gaat over zijn jaren als jong volwassene. Na de middelbare school gaat hij studeren, maar hij vertelt niets over colleges of studieboeken. Paustovski moet in zijn eigen levensonderhoud voorzien en gaat daarom werken als conducteur en bestuurder van de tram van Moskou, wat hilarische verhalen oplevert. Tijdens de Eerste Wereldoorlog wordt hij aangesteld als verzorger van gewonde soldaten op de hospitaaltrein vanaf het front in Polen. Dat is fysiek maar vooral mentaal zwaar:

Dat waren de nachten waarin ik een volwassen man werd. Het eens zo blinkende klatergoud van mijn voorstellingen over de werkelijkheid verschrompelde en schilferde iedere dag wat meer af. Het drong tot mij door dat het leven hard is en voortdurend moeite vergt, wil men het zuiver houden, vrij van vuiligheid en bedrog, en het in heel zijn pracht en eenvoud kunnen zien.

Verder lezen

2 november 2017

Nederland leest: Ik, robot – Isaac Asimov

Laatst maakte ik voor het eerst een praatje met een robot. Dat was een leuke ervaring en ook wel gek, want ik merkte de neiging om die robot menselijke eigenschappen toe te dichten, vanwege de stem en de bewegingen. Isaac Asimov had in 1950 vast nog nooit een robot ontmoet, maar zijn fantasie en logica waren genoeg om briljante robotverhalen te schrijven. Dit jaar staat zijn boek Ik, robot centraal bij Nederland leest. In november kan je in Nederlandse bibliotheken gratis een exemplaar ophalen. Ik las alvast het Engelse origineel I, robot.

In het jaar 2057 vertelt robot-psycholoog Susan Calvin de geschiedenis van de robotica in negen spannende verhalen. Sommige spelen zich af op aarde en andere in de ruimte. Robots spelen in de loop van de tijd een steeds grotere rol voor de mensheid. Soms loopt het echter anders dan de mensen hadden verwacht. Verder lezen

6 september 2017

Verre jaren – Konstantin Paustovski

Bij de eerste zinnen van Verre jaren ben ik al helemaal onder de indruk. Wat waanzinnig mooi geschreven! Twee veellezers raadden me deze autobiografische serie van zes boeken aan, omdat het zo prachtig is. En ze hebben gelijk. In dit eerste deel beschrijft Konstantin Paustovski zijn jeugd in Rusland rond 1900. Het lijkt wel een soort sprookjeswereld met betoverende landschappen. Er zijn excentrieke ooms en tantes, zoals de oom die wereldreiziger is en de fantasie van de kleine Kostik op hol doet slaan. Het is heerlijk om te lezen hoe de jongen de wereld om zich heen observeert.

Als Paustovski zestien jaar is, wordt zijn vader ontslagen en het gezin valt uit elkaar. Eerst woont hij een tijdje bij zijn oom en tante, maar hij wil terug naar zijn oude gymnasium. Dus hij zal voortaan voor zichzelf moeten zorgen door bijlessen te geven. Ondertussen is hij ook gewoon een scholier die geintjes uithaalt met docenten, waar hij tegelijkertijd ook ontzag voor heeft. Paustovski blijft een dromer, die enorm geniet van literatuur en theater. Verder lezen