The pull of the stars – Emma Donoghue (2020)

Ierland wordt geteisterd door oorlog en ziekte. Verpleegster Julia Power zorgt voor aanstaande moeders die zijn besmet met de vreselijke nieuwe griep en samen in quarantaine zitten. In de duisternis en intensiteit van deze kleine afdeling veranderen deze vrouwen gedurende drie dagen elkaars leven op onverwachte manieren. Ze verliezen patiënten aan de raadselachtige pandemie, maar leiden ook nieuw leven binnen in een angstige wereld. Met onvermoeibare tederheid en menselijkheid doen verzorgers en moeders op de een of andere manier hun onmogelijke werk.

Bewilderment – Richard Powers (2021)

Dit boek gaat over astrobioloog Theo Byrne die een veelbelovende manier gevonden heeft om de hele kosmos af te speuren op zoek naar leven. Daarnaast ontfermt hij zich sinds de dood van zijn vrouw in zijn eentje over de opvoeding van zijn hoogbegaafde negenjarige zoon. Robin is een innemende, zachtmoedige jongen die graag urenlang gedetailleerde tekeningen van bedreigde dieren maakt en die van slag raakt door het minste slechte nieuws over het klimaat. Hij wil de missie van zijn overleden moeder voltooien: de natuur van de ondergang redden. Robin staat ook op het punt van school te worden gestuurd, omdat hij een klasgenoot in het gezicht heeft geslagen. Theo zal zijn heil uiteindelijk zoeken in een experimentele neurofeedbacktherapie voor hem. En ondertussen neemt hij de jongen mee naar andere planeten, terwijl hij tegen beter weten in Robins pogingen ondersteunt de aarde te redden.

Vrij – Lea Ypi (2021, vertaald uit het Engels door Luud Dorresteijn)

Lea Ypi groeit op in Albanië, één van de meest geïsoleerde landen ter wereld, waar communistische idealen de plaats van religie innemen. Deze laatste stalinistische uithoek van Europa wordt geteisterd door schaarste en politieke executies, maar voor Lea is het haar thuis. Een plek waar mensen gelijk zijn en buren elkaar helpen – een plek van saamhorigheid en hoop. Een jaar na het neerhalen van de Berlijnse Muur komt het socialisme in Albanië in een vrije val terecht. Verkiezingen, kledingkeuze en religie worden ineens vrijgegeven, maar fabrieken sluiten, banen verdwijnen en het land gaat failliet. Terwijl de droom van haar ouders’ generatie verwordt tot de desillusie van de hare en familiegeheimen aan het licht komen, begint Lea zich af te vragen wat vrijheid nou echt betekent.

Kruis of munt – Jo Boer (1949)

Op tweejarige leeftijd komt Jopie Landman met opa, oma en moeder vanuit Soerabaja naar Nederland. Haar vader is vlak na de geboorte vertrokken en zijn naam wordt niet meer genoemd. In het benepen Den Haag blijkt een gescheiden vrouw als haar moeder niet meer welkom in de betere kringen, hoe rijk de familie ook is. De kleine Jopie merkt al op haar eerste schooldag dat ook zij erbuiten valt en nergens wordt uitgenodigd, net als een paar andere kinderen met verkeerde ouders.

Thuis reageert moeder Aletta haar frustratie af op haar dochter, het levende bewijs van haar schande. Ze kan het kind niet verdragen, maar ook niet loslaten. In deze verstikkende omgeving gaat Jopie haar moeder steeds meer haten. Maar het is vooral de eenzaamheid van het gevoelige kind, indringend beschreven vanuit een kinderperspectief dus volstrekt onsentimenteel, dat dit boek tijdloos en hartverscheurend maakt.