Vier eeuwen lang had Nederland een kolonie aan de andere kant van de wereld: Nederlands-Indië. Hoe kwam dat, hoe ging dat en hoe eindigde het? En welke invloed heeft deze geschiedenis nu nog steeds? Daar gaat Het begon met peper over. Het boek is geschreven voor tieners, in korte stukjes en heldere taal. Bovendien is het prachtig vormgegeven. Natuurlijk komen er allerlei namen en jaartallen voorbij, maar op deze manier lees ik het veel gemakkelijker dan Revolusi van David van Reybrouck.

Het boek begint met algemene feitjes: waar ligt Indonesië, hoe groot is het, wat voor dieren en planten zijn daar. Ik verwonder me over de bouw van een compleet nieuwe hoofdstad, omdat Jakarta jaarlijks 20 centimeter wegzakt. Dan duiken we de geschiedenis in, waarbij een paar bladzijden gaan over beroemde zaken zoals de Borobudur en wajangpoppen.

Het volgende hoofdstuk gaat over de VOC. Europeanen voeren per schip naar Indië en er kwamen plantages die door Nederlanders werden beheerd. De oorspronkelijke bevolking werd keihard aan het werk gezet, als ze tenminste niet uitgemoord werden.

Vervolgens wordt veel aandacht besteed aan de Tweede Wereldoorlog, waarin Indonesië werd bezet door Japan. Nederlandse mannen werden opgesloten in kampen. Hun gezinnen moesten verplicht in bepaalde wijken gaan wonen, waar ze niet uit mochten. Nederlandse en Indische gevangenen moesten spoorlijnen aanleggen, waarbij velen zijn gestorven van honger en uitputting.

Toen de oorlog voorbij was, vertrokken de Japanners. Dat was voor Indonesië het moment om onafhankelijk te worden. Maar de Nederlandse regering vond dat geen goed plan. Troepen jonge soldaten werden naar Indonesië gestuurd om de macht terug te grijpen, maar stuitten op felle tegenstand. Dat resulteerde uiteindelijk toch in de onafhankelijkheid. In die jaren zijn veel Nederlanders, Indonesiërs en mensen van gemengde afkomst van Indonesië naar Nederland verhuisd. Ze namen gewoontes, woorden en recepten voor lekker eten mee, maar ook trauma’s. Met name Molukkers hebben altijd gehoopt om terug te kunnen naar hun geboorteland, maar hun kinderen wonen hier nog steeds. Nu hebben twee miljoen inwoners van Nederland Indische voorouders.

Dit boek is geschreven door Marrit Boogaars, Annemiek de Groot, Juul Lelieveld en Liesbeth Rosendaal. Alle teksten zijn duidelijk en waar nodig genuanceerd; een aantal keren worden twee visies of ervaringen naast elkaar gezet. De tekeningen zijn gemaakt door Dido Drachman. Daarnaast zijn oude foto’s gebruikt om je een beeld te geven van hoe het toen was.

De lopende tekst over de geschiedenis wordt afgewisseld met portretjes van beroemdheden en persoonlijke verhalen van diverse mensen. Achterin het boek merken de auteurs op dat er weinig Indonesiërs aan het woord zijn gekomen, wat ze wijten aan het feit dat van hen veel minder geschreven bronnen zijn bewaard. Een uitzondering daarop is schrijver Pramoedya Ananta Toer, waar ik vorig jaar een boek van heb gelezen. Binnenkort staat het vervolg daarvan op mijn planning.

Elk hoofdstuk wordt afgesloten met een samenvatting. Achterin staan een register en een tijdlijn van alle belangrijke gebeurtenissen. Dit boek kan dus ook goed worden gebruikt als naslagwerk.

Ik heb veel geleerd uit Het begon met peper. Elke inwoner van Nederland zou deze geschiedenis moeten kennen. Het heeft immers nog altijd veel invloed op ons land en op de verhoudingen in de wereld. Dus lees allemaal dit belangrijke boek en geef het door!

Dit boek werd getipt door de Grote Vriendelijke Podcast.