Ludwig Wittgenstein: zijn leven en zijn filosofie

De lijvige biografie van filosoof Ludwig Wittgenstein door Ray Monk stond al een paar jaar op mijn plank met nog te lezen boeken. Mijn echtgenoot was tijdens zijn minor filosofie gefascineerd geraakt door Wittgensteins gedachten over logica en taal. Hij vond dit boek heel mooi en raadde het mij aan. Nu de bibliotheken dicht waren, besloot ik me er eindelijk aan te wagen.

Wittgenstein was al tijdens zijn tienerjaren geobsedeerd door filosofie. Hij kwam uit een steenrijke familie in Wenen. Voor zijn achtste kind Ludwig was vader Wittgenstein minder streng nadat een andere zoon zelfmoord had gepleegd. Maar de jonge Wittgenstein was minstens zo streng voor zichzelf. Hij wilde zeker weten of hij genoeg talent had voor filosofie en ging daarom eerst natuurkunde studeren. Die onzekerheid met de bijbehorende depressies zou hem zijn hele leven blijven achtervolgen. Maar Wittgenstein kon ook enorm doordraven als hij eenmaal iemand had getroffen die met hem wilde discussiëren. Bertrand Russell zag hoe origineel de gedachten van zijn Duitse student waren en ze praatten urenlang met elkaar. Er was bewondering en irritatie over en weer, net als bij andere bevriende filosofen.

Wittgenstein kon ook heel impulsief zijn. In de Eerste Wereldoorlog meldde hij zich als vrijwilliger bij het leger, in de hoop dichter bij verlichting te komen. Tussen de gevechten door schreef hij aan zijn eerste boek. De belevenissen aan het front veranderden hem. Daarna gaf hij al zijn geld weg en werd schoolmeester om in zijn eigen levensonderhoud te voorzien. Later oefende hij nog een paar andere beroepen uit, maar steeds keerde hij terug bij de universiteit van Cambridge om filosofie te doceren. Niet dat hij daar veel voldoening uit haalde: de meeste van zijn studenten vond hij dom en hij was ervan overtuigd dat bijna niemand zijn filosofische gedachtegang zou begrijpen.

Ray Monk gaat in Ludwig Wittgenstein: het heilige moeten ook in op de inhoud van Wittgensteins filosofische werk. Daar begrijp ik veel niet van en daarom pak ik nog een boek uit de kast, van Bert Keizer. Die vat in drie bladzijden het begin van Wittgensteins leven samen, waar Ray Monk 150 bladzijden over doet. Daarna geeft hij een heldere toelichting op Wittgensteins drie boeken, afgewisseld met informatie over zijn leven. Ik vind het prettig om de uitleg van Bert Keizer erbij te lezen en besluit de twee boeken af te wisselen.

Ronald Jonkers heeft het dikke boek van Ray Monk uitstekend vertaald, met alle details. Dit helpt me om erdoor te komen, ook al vind ik het iets te gedetailleerd, met talloze citaten uit brieven. Maar ik blijf gefascineerd door het veelbewogen leven van deze bijzondere man. Wittgenstein verhuisde vaak: hij woonde in Oostenrijk, Engeland, Noorwegen, Schotland, Wales en Ierland. Hij zocht afgelegen plekken op om goed te kunnen werken. Maar hij vond nergens rust en bleef altijd tobben over of hij wel een goed mens was en of zijn leven wel zin had. Ondanks diverse vriendschappen voelde hij zich vaak onbegrepen en alleen. En toch zei hij op zijn sterfbed: vertel aan mijn vrienden dat ik een schitterend leven heb gehad.

3 gedachtes over “Ludwig Wittgenstein: zijn leven en zijn filosofie

  1. Dapper dat je toch door bent blijven lezen. De filosofie van Wittgenstein is ook erg ingewikkeld. Je hebt in je recensie veel over zijn leven verteld, maar ik mis een beetje de kern van zijn filosofie. Ik begreep dat je die via Bert Keizer wel vond?

    Geliked door 1 persoon

    • Daar heb je wel een punt. Blijkbaar vond ik zijn leven interessanter en begrijpelijker ;-) Ik zou ook geen kern kunnen aanwijzen, omdat Wittgenstein steeds van inzicht veranderde, wat juist zo knap is. Het gaat in elk geval over de relatie van onze taal met de wereld om ons heen. Bert Keizer geeft net als Wittgenstein veel voorbeelden om zijn gedachten daarover uit te leggen. Soms vond ik het open deuren, andere keren juist verrassend.

      Geliked door 1 persoon

  2. […] Ludwig Wittgenstein: het heilige moeten – Ray Monk (omdat mijn echtgenoot het zo goed vindt) […]

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.