Jaren geleden zat Anja Meulenbelt eens bij ons op de bank en pas achteraf hadden we in de gaten dat er een beroemdheid op bezoek was geweest. Ik nam me voor om eens een boek van haar te lezen en nu is dat er eindelijk van gekomen. Inmiddels is ze tachtig jaar en in Niet van gisteren kijkt ze terug op meer dan vijftig jaar activisme op allerlei vlakken. Ze mengt doorleefde inzichten met persoonlijke herinneringen. Het is geen chronologische autobiografie, maar de hoofdstukken behandelen diverse thema’s die meestal logisch in elkaar overlopen. Hier en daar zit er wat herhaling in, maar dat hindert niet. Het zorgt ervoor dat je eventueel ook alleen een paar hoofdstukken zou kunnen (her)lezen over een onderwerp dat je in het bijzonder interesseert.

Anja Meulenbelt is onder andere bekend geworden als feministe en als politica voor de SP en voor Bij1. Ze legt uit dat je gelijke rechten voor vrouwen niet los kunt zien van gelijkheid op andere vlakken, zoals kleur, afkomst (land én klasse), seksualiteit en gender, plus of je misschien een chronische ziekte of aandoening hebt. Het beschouwen van al die dingen samen heet intersectionaliteit. Mensen die opkomen voor een bepaalde groep, verliezen een andere groep nog weleens uit het oog. En dat kan pijnlijk zijn voor degenen die in twee of meer van deze hokjes vallen. Sommigen vinden dat je geen labels moet plakken. Waarom zou het bijvoorbeeld uitmaken wat er in de broek zit van degene op wie je toevallig verliefd wordt? Anja legt uit dat dat op zich niet uit moet maken, maar dat een etiket wel zinnig kan zijn om een groep te vormen en op te komen voor de rechten van die groep.

In de verschillende hoofdstukken worden deze thema’s één voor één belicht. Ook wordt het verband gelegd met het kapitalistische systeem waarin wij leven. Anja is hartstikke links en ziet de schade die het kapitalisme geeft. Maar wat is dan het alternatief? Ze reikt heel wat boektitels aan voor wie zich daar verder in wil verdiepen, maar geeft ook toe dat een pasklaar antwoord niet bestaat en dat we samen moeten nadenken in wat voor samenleving we willen wonen.

Anja heeft maatschappelijk werkers opgeleid, waarbij ze telkens probeerde om ze buiten hun eigen bubbel te laten kijken. Indrukwekkend zijn haar ervaringen in voormalig Joegoslavië en in Gaza. Ze was twaalf jaar getrouwd met een Palestijnse man en heeft nog steeds contacten met Gazanen.

Het is een vrij dik en heel rijk boek, boordevol boeiende inzichten. Anja schrijft helder en haar betogen zijn overtuigend. Ik vind het mooi om te lezen hoe bevlogen ze nog steeds is voor de goede zaak. Ze kan het niet laten, zegt ze zelf. Wat geweldig als je op die manier oud kunt worden.

Lees ook wat Marc over dit boek schreef.