In de nabije toekomst ziet onze maatschappij er heel anders uit dan nu. Alleen volwassenen van boven de veertig weten nog hoe het vroeger was. Tiener Lauren woont in een buurtje waar muren omheen staan. Daarbuiten moet je altijd op je hoede zijn en het beste kan je een wapen meenemen. Het wemelt er van de arme sloebers. Veel mensen zijn verslaafd aan een drug die ervoor zorgt dat ze de boel in de fik willen steken, om een kick te krijgen van het zien van de vlammen. Ook binnen de muren zijn de mensen niet altijd veilig. Dieven weten binnen te komen om alles te roven wat ze maar kunnen gebruiken.

Lauren is de dochter van een baptistendominee. Ze wordt gedoopt omdat haar vader dat graag wil. Zelf heeft ze een andere visie: God is Verandering. Ze ontwikkelt haar eigen filosofie en ze beschrijft haar bevindingen in verzen. Lauren overleeft graag en daarom probeert ze zo veel mogelijk te leren over nuttige zaken, zoals het verbouwen van voedsel. Ze neemt altijd deel aan de schietoefeningen die haar vader buiten de muren geeft. En ze besluit om een vluchtpakket te maken dat ze gemakkelijk mee kan nemen, met onder andere een deken, water, houdbaar voedsel, zaden, een zaklamp en een pistool.

Octavia Butler zet een onheilspellende sfeer neer, die goed overkomt in de uitstekende vertaling van Reshma Jagernath en Ine Willems. Het is zo eng omdat ik me kan voorstellen dat het zo zal zijn. Onze wereld piept en kraakt. Langzaam brokkelen onze zekerheden af: vrijheid van meningsuiting is niet meer vanzelfsprekend, onze democratie heeft het zwaar en mensen wantrouwen de overheid en de politie. De zaaier laat zien waar dit toe kan leiden. Het is angstaanjagend en het wordt steeds erger. Toch wil ik steeds weten hoe dit verdergaat.

Lauren droomt ervan om te vertrekken. In de tweede helft van het boek is ze op weg, net als vele anderen, vanuit Californië naar het noorden. Het doet me terugdenken aan De druiven der gramschap van John Steinbeck, waarin Amerikanen bijna een eeuw geleden massaal naar Californië toe trokken. Ze hopen om ergens werk te vinden, het maakt niet uit wat, als het maar een beetje geld oplevert om van te leven. In groepen gaan ze op pad, omdat ze anders sowieso niet zullen overleven. Het leven op de weg is keihard en alleen de sterksten redden het. Toch komt er af en toe zorgzaamheid naar boven, ook al is dat vaak uit eigenbelang.

Lauren vertelt anderen over haar denkbeelden, over de religie die ze Aardezaad heeft genoemd. Het uiteindelijke doel is om zich te vestigen op een andere planeet. Maar ze is realistisch genoeg om te beseffen dat dit op z’n vroegst pas over een paar generaties mogelijk zal zijn. Ondertussen moeten ze zien te overleven.

Dit indrukwekkende boek kwam voor het eerst uit in 1993 en is inmiddels een klassieker geworden, die alsmaar actueler wordt. Ik vind het een dikke aanrader.