Voor de begrafenis van haar opa is Li Jiaqi terug in de plaats waar ze als kind woonde. Op school was ze een buitenbeentje. Samen met nog een paar onpopulaire kinderen vormden ze een groepje vrienden. De stad is erg veranderd, maar toch herkent Jiaqi wel wat. Tot haar verbazing is de flat waar haar vriend Cheng Gong woonde niet afgebroken, in tegenstelling tot alle gebouwen eromheen. Tegen beter weten in gaat ze naar binnen en belt aan bij het vertrouwde nummer. De deur gaat open. Daar staat Gong.

Een nacht lang halen de vrienden herinneringen op. De hoofdstukken wisselen af tussen Jiaqi en Gong. Soms overlapt hun verhaal een beetje. Over het algemeen is het chronologisch verteld. Het lijkt erop dat de kinderen aan de ene kant streng worden opgevoed en aan de andere kant veel vrijheid hebben om zelf buiten te spelen. Dat komt ook doordat ze niet in harmonieuze gezinnen opgroeien. Ze krijgen te maken met scheidingen, drankmisbruik en armoede.

De opa van Gong ligt al jaren in het ziekenhuis in vegetatieve toestand. Als Gong ontdekt dat zijn opa daar ligt, bedenkt hij dat die ziekenhuiskamer een handige plek is om rustig te spelen. Hij komt er bijna elke dag. Gong wil graag met opa communiceren. Hij leest stapels boeken uit de bibliotheek over onder andere spiritualiteit. Van een oude radio bouwt hij een ‘zielofoon’, waarmee hij probeert contact te leggen met de altijd slapende opa.

Ik vind het altijd weer bijzonder om een boek uit een land met een totaal andere cultuur te lezen. Het voorwoord van vertaler Annelous Stiggelbout helpt om bepaalde verwijzingen te begrijpen. In China is de censuur streng als het gaat om omstreden historische gebeurtenissen, zoals de studentenopstand in Beijing in 1989. Dat mag dus niet direct benoemd worden, maar door de opmerkingen van Annelous is het niet te missen. Ze heeft het boek uitstekend vertaald uit het Chinees, met elegante zinnen en doordachte keuzes.

Centraal thema van De spijker is wat mensen geheim houden voor elkaar. Kinderen hebben hun kleine en grote geheimen. En familiegeheimen kunnen een enorme invloed hebben. Halverwege het boek komt de ontknoping al: een onthulling die te maken heeft met de opa’s van de hoofdpersonen. Maar ook wat volgt vind ik boeiend om te lezen; alleen bijna aan het einde is er een hoofdstuk waar ik mijn belangstelling verlies. Het is een boek waar je de tijd voor moet nemen, want het is vrij dik met grote bladzijden.

Het eindigt met een nawoord van Zhang Yueran zelf. Ze vertelt hoe een oud familieverhaal leidde tot dit boek. Ik vond het de moeite waard.