Dit verhaal speelt zich af in de prehistorie. Er zijn weinig historische romans die zo ver teruggaan in de tijd en ik vind het altijd knap als een schrijver zich er toch aan waagt. De enige bronnen die we hebben over die tijd worden gevormd door archeologische vondsten. Er is dus een behoorlijke dosis fantasie nodig om er een verhaal van te maken, terwijl je tegelijkertijd wil dat het wel klopt met wat er bekend is. Jean Auel heeft zich er vast grondig in verdiept, want ze vertelt er erg gedetailleerd over, zonder dat de vaart uit het verhaal wordt gehaald.

De stam van de holenbeer begint met een aardbeving. De hoofdpersoon is een meisje van vijf jaar, dat door deze natuurramp haar moeder verliest en alleen ronddwaalt. Het zal niet de eerste keer zijn dat ze op het nippertje aan de dood ontsnapt. Ze gevonden door een groep Neanderthalers (al worden ze in het boek niet expliciet zo genoemd). Medicijnvrouw Iza verzorgt de wonden van het meisje en wil haar meenemen. Met name de mannen van de stam hebben daar hun twijfels over, want dit meisje is geboren bij de Anderen, maar ze geven toe. Zo wordt Ayla opgenomen in de Stam van de Holenbeer.

Het leven van de Stam wordt uitgebreid beschreven: wat ze eten en drinken, hoe ze zich gedragen, en waar ze in geloven. De geestelijke wereld speelt een grote rol en er worden regelmatig rituelen uitgevoerd, bijvoorbeeld als er een kind geboren is. Tovenaar Creb is hierbij heel belangrijk, want hij kan beter dan de anderen verbinding maken met de wereld van de geesten. In het begin vind ik de vertaling van Annelies Hazenberg een beetje ouderwets aandoen, maar het leest prettig en het is fijn om bijvoorbeeld al die plantennamen in het Nederlands te kunnen lezen.

Ayla brengt de Stam geluk, want door haar vinden ze een nieuwe grot om na de aardbeving in te gaan wonen. Het blijft echter lastig voor haar, want ze ziet er anders uit en ze gedraagt zich ook anders. Tranen van verdriet en glimlachen zijn erg vreemd voor haar stamgenoten. Ook haar hersenen zijn anders. De mensen van de stam hebben het vermogen om herinneringen van generaties geleden op te halen, terwijl Ayla beter abstract kan denken en bijvoorbeeld verder kan tellen en rekenen. De verhoudingen tussen mannen en vrouwen brengen haar telkens weer in problemen. Vrouwen worden geacht om nederig te zijn en de mannen te gehoorzamen. Ayla’s uitbundige gedrag past daar niet bij. Ze probeert zich zo goed mogelijk aan te passen.

Vooral Broud, die in de toekomst hoogstwaarschijnlijk stamleider zal worden, ergert zich kapot aan Ayla’s brutale gedrag. Hij straft en slaat haar regelmatig. Een paar keer gebeurt er iets waardoor Ayla’s lidmaatschap van de stam op de proef wordt gesteld. Iza beschouwt haar echter als haar eigen dochter en ze leidt Ayla net als haar jongere dochter op tot medicijnvrouw. Ayla moet daar wel harder voor werken, want ze heeft niet de herinneringen van haar voormoeders om op te bouwen. Maar het genezende werk ligt haar goed en ze gaat er regelmatig alleen op uit om geneeskrachtige planten te zoeken.

Dit dikke boek blijft me steeds boeien. Belangrijke gebeurtenissen zijn de mammoetjacht en de grote bijeenkomst met andere groepen van de stam. De spanning blijft erin en ik wil steeds weten hoe het verder zal gaan met Ayla. Dus op naar het tweede deel in deze serie, die inmiddels uit zes dikke boeken bestaat.

Lees ook wat Emmy en Madelon over dit boek schreven.