75% van de Nederlanders maakt zich zorgen over klimaatverandering. Toch voelt het weleens alsof ik één van de weinigen ben die probeert om bijvoorbeeld minder te vliegen en meer plantaardig te eten. In dit boek leggen weervrouw Helga van Leur en gedragsdeskundige Reint Jan Renes uit hoe dat komt en hoe we er verandering in zouden kunnen brengen.

Want misschien begint echte verandering niet bij streng zijn voor onszelf maar bij begrijpen wat er vanbinnen gebeurt.

Om dit te illustreren, hebben ze vijf ‘monsters’ bedacht die erg herkenbaar zijn:

• Snelle Jelle, die het liefst doet wat die altijd doet en wat efficiënt en snel is
• Comfort Charlie, die kiest voor gemak en vertrouwdheid
• Jan & Alleman, die goed kijkt wat anderen doen en daarin meegaat
• Montere Mo, de optimist die erop vertrouwt dat er in de toekomst wel een oplossing komt
• Van Goede Wil, die graag wat voor een ander doet

Vaak wordt de laatste ondergesneeuwd door de andere vier, die zorgen dat je blijft doen wat je altijd deed. Maar je kunt ook nieuwe gewoontes ontwikkelen. Van elk van de ‘monsters’ leggen de schrijvers uit hoe ze juist ook positieve gevolgen kunnen hebben.

Menselijk gedrag is over het algemeen gebaseerd op wat goed voelt. Daarom is puur meer kennis krijgen niet genoeg. Natuurlijk kan het gebeuren dat je zo geschokt bent over iets wat je op het nieuws leest, dat je besluit om je leefstijl aan te passen. Maar veel vaker gebeurt dat omdat je iemand kent die er op een positieve manier over vertelt of doordat je op internet iets aangeraden krijgt. Mensen zijn nu eenmaal sociale dieren, die graag samenwerken.

Na de monsters, die vooral gaan over de gedachten en gevoelens die je hebt, wordt gekeken naar de invloeden van buiten: verleiding, verwarring, voorsortering en verdeling. Verwarring gaat over twijfel zaaien, waardoor mensen denken: ‘we weten het niet zeker, dus dan verander ik nog maar even niks’. Verdeling gaat over dat het eerlijk voelt. We willen dat de sterkste, rijkste schouders de grootste lasten dragen.

Alleen als jij het ook doet is geschreven in heldere taal, waardoor het gemakkelijk leest. Verstopt tussen de uitleg over menselijk gedrag noemen ze wat je kunt doen om het milieu minder te belasten, zoals minder vlees eten, minder autorijden, je huis isoleren, maar ook: kleiner wonen. Die laatste hoor ik bijna nooit, terwijl de grootte van je huis op allerlei manieren impact heeft op je omgeving. Een groter huis kost immers meer materialen om te bouwen en onderhouden en meer energie om op een aangename temperatuur te houden. Wie kleiner woont, zal vanzelf minder spullen kopen, omdat er gewoonweg geen ruimte voor is.

Dit boek moedigt je aan om te delen hoe jij je steentje bijdraagt aan een gezondere leefomgeving. Niet op een belerende manier, maar om elkaar te inspireren. Het helpt om te begrijpen waarom mensen zich gedragen zoals ze doen. Ik herken bepaalde ‘smoesjes’ nu beter. Natuurlijk is het makkelijker om te blijven doen wat je altijd deed, maar openlijk ander gedrag kan aanstekelijk werken. En zo eindigt het met een goed gevoel: samen kunnen we grote veranderingen tot stand brengen!