Vroeger dacht ik dat die witte vlekken op de stoep kauwgom of vogelpoep waren, maar nu weet ik dat het meestal om korstmossen gaat! Net als de groene, witte, gele, zwarte, bruine of zelfs rode vlekken die je kunt tegenkomen op muren, paaltjes, bruggen en bomen. Een tijdje geleden volgde ik een minicursus over korstmossen en sindsdien zie ik ze overal waar ik loop. Pas geleden is er een prachtig boek verschenen over deze bijzondere levensvormen, geschreven en gefotografeerd door Harold Timans, Henk-Jan van der Kolk en Ron Poot.

Het begint met uitleg over wat een korstmos eigenlijk is: een symbiose (samenwerking) van een schimmel en een alg. Een schimmel kan vaak met verschillende soorten algen samenleven en de schimmel bepaalt de vorm. Daarom worden korstmossen genoemd naar hun schimmel. Er volgt uitleg over waar korstmossen allemaal groeien, hoe het komt dat ze zo sterk zijn en hoe ze zich voortplanten (zowel geslachtelijk als ongeslachtelijk)

Korstmossen kunnen in de meest extreme omstandigheden overleven. Er zijn zelfs korstmossen meegegaan aan de buitenkant van een ruimteschip en na anderhalf jaar in de ruimte leefden ze op aarde gewoon weer verder! Er zijn ook korstmossen die naar schatting al duizenden jaren oud zijn en daarmee zijn ze de oudst wordende levensvorm op aarde.

Miniatuurwereld: de kracht en pracht van korstmossen staat vol met prachtige foto’s, waarvoor steevast flink is ingezoomd. Ik heb inmiddels zelf ook een loepje aangeschaft, om de wonderlijke vormen beter te kunnen zien. Schoteltjes en bekertjes, gekke uitsteeksels, als je goed kijkt, zie je van alles. Sommige soorten vind je haast in elke straat wel. Hier op mijn balkon groeien minstens vijf verschillende. Andere soorten zijn zeldzaam, die groeien bijvoorbeeld alleen op bepaalde hunebedden, op een eeuwenoude kerkmuur, of op oude dijken. Korstmosliefhebbers doen hun best om die plekken te beschermen.

Het boek heeft ook een hoofdstuk over kunstenaars die zich laten inspireren door korstmossen. Het sluit af met interviews met een jonge korstmosdeskundige en een oude rot in het vak. Er komt steeds meer belangstelling voor de natuur om ons heen en je kunt je aansluiten bij een vereniging om er meer over te leren.

Ik heb ook de veldgids korstmossen van de bieb geleend, waarin foto’s van 400 soorten staan. Dat helpt om te weten wat je onderweg ziet, al vind ik het nog best moeilijk om ze te herkennen en helemaal om de namen te onthouden. Ik verwacht niet dat ik ooit een deskundige word op dit vlak, maar voor nu vind ik het al leuk genoeg om beter om me heen te kijken en af en toe mijn loepje tevoorschijn te halen om die vreemde gekleurde vlekken van dichtbij te bekijken.