Leesreis om de wereld: Moldavië

In De glazen tuin wordt een zevenjarig meisje geadopteerd uit een weeshuis in Chișinău, de hoofdstad van Moldavië. Als volwassene kijkt ze terug op haar jeugd. Die speelt zich voornamelijk af op de binnenplaats, met diverse buren. Tamara Pavlovna laat haar nieuwe dochter hard werken. Samen zamelen ze lege flessen in die zijn achtergelaten. Het statiegeld levert een aardig inkomen op. Maar het is een smerig handeltje. Vaak zit er kots op de flessen. In bad worden ze gewassen met heet water, waar de huid van hun handen zwaar onder te lijden heeft.

De naam van het meisje wordt niet genoemd, maar Tamara noemt haar Lastotsjka, wat zwaluw betekent in het Russisch. Tamara is Russin en ze dwingt Lastotsjka om Russisch te spreken en schrijven. Elke keer als ze een fout maakt, krijgt ze een ferme tik tegen haar voorhoofd. Er staan in de lopende tekst ook veel woorden en zinnetjes in het Russisch. Ik zoek de letters van het Cyrillische schrift op en probeer de Russische woorden te lezen, maar niet allemaal, want het zijn er vrij veel. In voetnoten staat de betekenis. Het boek is verder oorspronkelijk in het Roemeens geschreven en vertaald door Charlotte van Rooden. Het Moldavisch is bijna dezelfde taal als het Roemeens.

Lastotsjka spreekt dus veel Russisch en toch kiest ze voor de Moldavische school. Dat levert haar veel extra uren huiswerk op. Als volwassene is ze zichzelf dankbaar dat ze goed Moldavisch heeft geleerd, haar moedertaal. Deze keus kon ze maken dankzij buurvrouw Bella, die arts was. Lastotsjka heeft haar droom waar gemaakt en is gynaecoloog geworden in Boekarest. Maar een gelukkig einde kent dit verhaal niet. Ze heeft een dochter gekregen die ernstig ziek is en steeds haar botten breekt. Ik denk dat ze doelt op de ziekte osteogenesis imperfecta. Hierdoor is haar huwelijk stukgelopen. De titel De glazen tuin slaat dus naast de glazen flessen die ze als kind verzamelde op de glazen botten van haar dochter, die ze Tamara heeft genoemd, naar haar adoptiemoeder.

Schrijver Tatiana Ţîbuleac werd zelf geboren in de Moldavische hoofdstad en groeide op tijdens het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Ook de kernramp in Tsjernobyl in 1986 wordt genoemd. Maar, zegt Lastotsjka, daar waren we echt niet mee bezig. Wat ze wel merkt is dat de vernieuwingspolitiek van Gorbatsjov zorgt voor een aangescherpt verschil tussen Russen en Moldaviërs. Op de binnenplaats worden daardoor vriendschappen verbroken.

Het boek heeft een bijzondere, drukkende sfeer. In het begin moet ik er echt even in komen. En ik ontdek pas na een tijdje dat Ekaterina dezelfde buurvrouw is als Katia en Katjuša. Maar de korte hoofdstukken zorgen dat ik het toch vlot uitlees. De hoofdpersoon zegt dat ze niet in het algemeen kan vertellen hoe het in die jaren in Moldavië was, als haar Roemeense collega’s daarnaar vragen. Het was bijvoorbeeld anders voor haar dan voor kinderen met vaders die in Transnistrië gingen vechten. Bovendien was zij een kind, later een tiener, met haar eigen problemen die zwaarder wogen dan de politieke situatie van het land. Toch merk je in dit verhaal dat dat invloed heeft, al was het maar om die twee talen die een grote rol spelen. Het geeft een beeld van een ver land waar ik nog niets over wist, en nu een beetje.

Een gedachte over “Leesreis om de wereld: Moldavië

  1. […] aanraden uit een land waar ik nog nooit iets uit heb gelezen? (Zie hier voor de volledige lijst).De glazen tuin – Tatiana Ţîbuleac (Moldavië)De geschikte jongen – Vikram Seth (India)Het meisje […]

    Like

Geef een reactie op Lalagè wil lezen in 2024 | Lalagè leest Reactie annuleren

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.