Na deel twee ga ik gauw verder in het derde deel van Over de berekening van ruimte, waarin Tara Selter vastzit in een bepaalde dag. Ze woont een tijdje samen met haar lotgenoot Henry Dale. Allebei hebben inmiddels al meer dan duizend keer deze 18 november meegemaakt. Nu begint Tara haar sociale contacten wel echt te missen, hoewel het daar nog steeds niet veel over gaat. Ze gaat een periode terug naar haar echtgenoot, die ze elke dag weer moet uitleggen waarom ze ineens terug is uit Parijs, waar ze immers op werkbezoek was toen de tijd bleef hangen.

Later komen er nog meer mensen bij die telkens op dezelfde dag wakker worden. Het blijkt dat ze hun gevangenschap in 18 november allemaal heel anders ervaren en ze discussiëren er flink over. Die gesprekken worden niet letterlijk weergegeven, want het draait nog steeds vooral om de ervaringen en gedachten van Tara Selter. Het concept van dit verhaal is niet nieuw (denk aan Groundhog Day), maar de uitwerking is erg origineel en verrassend.

Ik ben heel benieuwd hoe dit verdergaat en ga dus meteen door in deel vier. Steeds meer mensen die vastzitten in 18 november vinden elkaar. Ze betrekken een groot afgelegen huis in Bremen, in het begin met vier mensen, maar het worden er steeds meer. Sommigen blijven, anderen zoeken een huis in de buurt, velen vertrekken weer en reizen rond. Er worden regelmatig vergaderingen gehouden, die gaan over allerlei praktische onderwerpen. Hun dag is voor de buitenwereld elke keer hetzelfde, maar wat deze mensen opeten en gebruiken, verdwijnt wel. Ze halen hun voedsel daarom uit de wijde omgeving en proberen zo veel mogelijk te eten wat anders weggegooid zou worden.

Er wordt ook veel gefilosofeerd over hun ervaringen en over hun verdriet. Ze zoeken taal: hoe noemen ze hun situatie? En hoe tel je de dagen als er geen weken en jaren meer zijn? Er zijn mensen uit verschillende landen, die in het Duits en Engels en soms Frans met elkaar praten. Hun namen vind ik wel vreemd; zouden die in het Deens wel normaal klinken? Ze doen mij denken aan de fantasienamen die je als kind bedenkt om je verschillende spellen te bevolken.

De huisgenoten denken ook na over het doel van deze situatie. Ze maken geen deel meer uit van de prestatiemaatschappij, maar misschien zijn ze wel in deze ‘loop’ beland om een bepaalde reden. Eén van hen vindt dat ze zo veel mogelijk ongelukken moeten proberen te voorkomen, zodat de nare gevolgen er niet zijn op het moment dat ze wel naar 19 november zullen gaan. Anderen geloven niet meer dat het ooit zo ver zal komen en richten zich op een toekomst in 18 november. De onzekerheid blijft. Ik denk: ze hoeven niet bang te zijn voor een onverwachte ramp zoals een overstroming. Maar ze zitten inmiddels al meer dan 3000 dagen in 18 november en de voedselvoorziening wordt wel een probleem. Zelf wat kweken lukt maar mondjesmaat.

Het boek eindigt weer met een enorme cliffhanger, die volgens mij wel een denkfoutje bevat wat een telefoonnummer betreft. Maar verder vind ik dit vierde deel veruit het beste tot nu toe in de serie. Het is briljant hoe Solvej Balle alles heeft uitgedacht en ze beschrijft het zo goed. De titel begin ik enigszins te begrijpen: die heeft volgens mij te maken met het natuurkundige concept van ruimtetijd, dat in deze situatie is verstoord. Hopelijk wordt dit later nog verder uitgelegd.

Dit deel is pas net uitgekomen. Uitgeverij Oevers heeft de volgende delen wel in de planning staan. Ik vind het tof dat ze deze serie durven uit te geven en kijk uit naar het vervolg.