Raadselvader – Jolande Withuis

Socioloog Jolande Withuis had al diverse boeken, waaronder biografieën, op haar naam staan toen ze de tijd rijp vond om te schrijven over haar eigen vader. Hij was overtuigd communist en dat heeft een enorme stempel op Jolandes jeugd gedrukt. In Raadselvader gaat ze op zoek naar wie haar vader Berry Withuis echt was. Tussen de verhalen over haar vader door vertelt ze over de invloed die hij op haar leven had, als kind maar ook daarna.

Het boek is chronologisch opgebouwd en begint vlak voor Jolandes geboorte, maar later zijn er ook terugblikken naar Berry’s eigen jeugd. Hij groeide op in een gereformeerd gezin. Na de dood van zijn vader, toen hij twaalf jaar was, werd hij atheïst. Wat Berry in de Tweede Wereldoorlog precies is overkomen, heeft Jolande niet kunnen achterhalen. Maar duidelijk is dat er traumatische ervaringen bij waren, die ertoe hebben bijgedragen dat hij trouw lid werd van de CPN. Een paar jaar lang werkte hij op de redactie van de communistische krant De Waarheid. Daarna maakte hij van zijn hobby zijn werk en werd hij een bekend schaakjournalist.

De CPN leverde Berry veel contacten op, maar vertrouwelijke vriendschappen werden het nooit. Na de Tweede Wereldoorlog heerst er angst. De Koude Oorlog was in de ogen van de communisten net zo reëel. Jolande vond het als kind weleens verwarrend dat het er bij haar familie zo anders aan toe ging dan thuis. Haar Zutphense tantes zijn hartelijk en warm, terwijl haar ouders nooit hun gevoel toonden.

Op het eerste gezicht lijken het communisme en het christelijk geloof elkaars tegenpolen, maar bij nader inzien kan je een heleboel parallellen trekken. Daardoor levert dit boek naast een inkijkje in een voor mij onbekende subcultuur toch ook herkenning op. Het gaat in beide gevallen om een club mensen die zichzelf als aparte groep ziet. Zij hebben een ander wereldbeeld dan de rest van de mensen en daardoor voelen ze zich anders. De club kan behoorlijk veel van je tijd opslokken, want er zijn bijeenkomsten en het clubblad moet worden rondgebracht. Als jong volwassene kan je officieel worden ingewijd om er echt bij te gaan horen. Het kan ook gebeuren dat je in de loop van de tijd merkt dat je je niet meer zo thuis voelt bij de club, waarna het proces van losmaken volgt, wat best een tijd kan duren. Jolande werd op haar negentiende lid van de CPN, maar later koos ze haar eigen pad.

Het boek leest als een trein. De schrijver veronderstelt enige voorkennis en soms schrijft ze daardoor wat compact, maar het is over het algemeen goed te volgen. Ze probeert te verklaren waarom haar vader was zoals hij was, met haar kennis als socioloog plus historisch onderzoek. Daarvoor interviewde ze mensen en ploos ze BVD-dossiers uit. Dat heeft een boeiend portret opgeleverd van vader en dochter.

Lees ook wat Bettina over dit boek schreef.

6 gedachtes over “Raadselvader – Jolande Withuis

  1. Een bijzonder boek inderdaad. Over een raadselachtige vader. Knap hoe Withuis het allemaal beschrijft. Ik las het boek vorig jaar, toen ik een beetje blog-moe was. Maar ik herinner me nog hoe bizar ik sommige scènes vond. Bijvoorbeeld dat vader en dochter elkaar tijdens een treinreis tegenkomen, maar geen woord met elkaar wisselen.
    Mooie recensie, ook door de parallel die je trekt met de gereformeerde wereld. Het kan je helemaal opslokken. Tegelijkertijd heeft het ook wel wat. Levensovertuiging geeft inhoud en doel aan je leven. Zolang het maar niet tot gevolg heef dat je met oogkleppen door de wereld gaat.

    Opvallend trouwens dat er regelmatig boeken van dit genre verschijnen. Zelf las ik zeer recent “De hemel bestaat niet” van Jannetje Koelewijn. Het verhaal van haar vader, afkomstig uit het gereformeerde Spakenburg. Een aanrader!

    Geliked door 1 persoon

    • ‘De hemel bestaat niet’ las ik voor ik blogde; ik weet er weinig meer van. Maar ik interesseer me altijd wel voor sterke subculturen. Over gereformeerde mensen heb ik al heel wat gelezen, maar het communisme in deze vorm was nieuw voor me. Bij allebei kan het inderdaad heel waardevol zijn, maar ook op bepaalde vlakken een negatieve uitwerking hebben.

      Like

  2. Zoals steeds weer een mooie recensie. Dit boek komt op mijn lange NTL-lijst.
    Berry was overigens een zeer sterke schaker. Hij speelde nauwelijks serieuze partijen, maar gaf op vele plaatsen simultaan.
    Hoewel ik al sinds 1967 in de schaakwereld vertoef, heb ik Berry merkwaardigerwijs nooit ontmoet. Hij was in ieder geval een bijzonder mens en droeg informeel de (niet bestaande) titel “simultaanmeester” .

    Geliked door 1 persoon

  3. In augustus 2020 verscheen het nieuwste boek van Jannetje Koelewijn: Fresia’s voor mevrouw Brak. Over haar moeder. Staat op mijn lijst.

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.