Allah in Europa – Jan Leyers

Documentairemaker Jan Leyers verdiepte zich al eens in de islam in de televisieserie De weg naar Mekka, waarin hij door islamitische landen reist. Tien jaar later richt hij zich opnieuw op moslims, maar nu blijft hij in Europa. Iemand van mijn boekenclub heeft het bijbehorende boek Allah in Europa gekozen om te bespreken. De reis begint in Bosnië, waar al eeuwenlang moslims en christenen samenleven. Dit is tijdenlang goed gegaan, maar er is ook oorlog geweest. De meest recente burgeroorlog zorgde ervoor dat moslims hun eigen wortels herontdekten en zich weer gingen verdiepen in de islam. Ook in andere landen zorgt discriminatie ervoor dat moslims naar elkaar toe trekken.

In elk land worden diverse moslims en af en toe een ex-moslim geïnterviewd. Het wordt al snel duidelijk dat moslims heel divers geloven, net als christenen. Jan Leyers richt zich vooral op uiterlijkheden, geschiedenis en politiek. Hij beschrijft hoe mensen en gebouwen eruitzien. Zijn centrale vraag is of er een Europese versie van de islam zou moeten komen, wat mij een onzinnig idee lijkt gezien de diversiteit onder moslims. Ook probeert hij te achterhalen hoe men denkt over radicalisering, oftewel jongeren die zo’n extreme visie op de islam gaan aanhangen dat ze naar Syrië gaan om bij IS te vechten. Iedereen die hij te spreken krijgt, wijst dit af. Ze zijn zich bewust van het gevaar en ze proberen hun jongeren goed in de gaten te houden. Als er ook maar een signaal is dat iemand die foute filmpjes op internet bekijkt, gaan ze met diegene in gesprek. Maar de meeste moslims doen geen vlieg kwaad, ook al hebben sommigen een denkwijze waar de gemiddelde Europeaan zich echt niet in kan vinden, bijvoorbeeld over vrouwen. Het blijkt dat Europese landen heel verschillend omgaan met de uiterlijke kenmerken van de islam. Er zijn landen waar uiterlijke religieuze symbolen verboden zijn, waaronder de hoofddoek. Maar er zijn ook plekken waar niemand gek opkijkt van een nikab (gezichtsbedekkende sluier).

Het is goed te merken dat Jan Leyers zich als ongelovige moeilijk kan inleven. Een geïnterviewde vraagt waarom hij het steeds wil hebben over die paar islamitische regels waar hij moeite mee heeft en niet over wat hem wel bevalt aan de islam, zoals de zorg voor elkaar en de diepe relatie met God. Ik denk terug aan het boek van Mounir Samuel, die als christen dichterbij staat. Zijn interviews gaan veel dieper: de spirituele kant van de islam komt daarin wel aan bod en de worstelingen van jonge moslims worden duidelijker en pijnlijker. Dat komt waarschijnlijk ook doordat Mounir veel meer de tijd neemt voor een één-op-één-gesprek met mensen die hij vaak al kent, terwijl Jan Leyers rondreist en steeds probeert om belangrijke mensen zoals imams te spreken te krijgen. Die zullen het achterste van hun tong niet laten zien, al helemaal niet met een camera erbij. Mounir heeft meegedaan en zich ingeleefd in zijn islamitische broeders; Jan is van een andere familie en blijft een observerende journalist.

Dit boek is te dik naar mijn smaak; ik had liever minder interviews gelezen waarin wat meer diepgang zat. Maar het is boeiend om te lezen hoe verschillend Europeanen omgaan met de religie van met name immigranten en welk effect dat heeft.

Lees ook wat Niek over dit boek schreef.

8 gedachtes over “Allah in Europa – Jan Leyers

  1. Je beschrijft wel wat ik bij de ene aflevering die ik heb gekeken ( en het daarom ook maar bij één heb gelaten ) heb ervaren…

    Liked by 1 persoon

  2. Goh, grappig dat je mijn blog over dit boek hebt genoemd. En terwijl ik jouw blog las, kwam er gelijk in mij op dat ik als ongelovige me juist bij de auteur kon aansluiten. Interessant om kennis te nemen van jouw kijk hierop. Dat zet het weer in een iets ander perspectief. Dank je daarvoor.

    Like

    • Dat kan ik me wel voorstellen! Maar ik vond het op een gegeven moment meer van hetzelfde worden en heb toen stukken gescand, tot ik weer ergens bleef haken wat me meer boeide. Verder herken ik de irritatie als mensen denken dat een religie vooral uit regeltjes bestaat, terwijl die voortvloeien uit een diepe overtuiging die veel interessanter is en inzichten die kunnen veranderen in de loop van je leven.

      Like

  3. Oeh, beide boeken gaan op mijn lijstje (toch een lijstje, zelfs al ben ik er barslecht in). Voor mezelf maar ook voor mijn vakbibliotheek (waar ik dringend wat meer in moet gaan lezen). Ik vind je bedenking over perspectief heel terecht!

    Liked by 1 persoon

  4. Hoi Barbara, ik heb toevallig vorige maand “De weg naar Mekka” gezien, waar ik erg enthousiast over was, maar wel gedeprimeerd door werd vanwege de starre houding van de meeste moslims die Jan Leyers sprak. Na lezing van jouw recensie en die van Niek, ben ik wel benieuwd hoe ik Jan Leyers als schrijver zal vinden, of ik hem als schrijver net zo goed vind als als interviewer. Groetjes, Erik

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.